In 2025 zette de EU een enorme stap voorwaarts richting een schoon energiesysteem, ondersteund door wind- en zonne-energie. Voor het eerst produceerden wind- en zonne-energie in de EU meer elektriciteit dan fossiele brandstoffen. Hernieuwbare energiebronnen van eigen bodem bleven bijna de helft van de EU-stroom leveren, dankzij recordbrekende zonne-energie in combinatie met windenergie.
In 2025 richtten de energieprioriteiten van de EU zich op het verlagen van de energiekosten voor huishoudens en bedrijven. Het actieplan voor betaalbare energie van de Europese Commissie stelt terecht de hoofdoorzaak van de hoge energieprijzen in Europa vast: de afhankelijkheid van dure, geïmporteerde fossiele brandstoffen. In de energiesector is steenkool bijna verdwenen en bereikte in 2025 een nieuw historisch dieptepunt na jaren van sterke daling. De EU is echter nog steeds aanzienlijk afhankelijk van gas. Een toename van de gasproductie, gecombineerd met een afname van de waterkrachtproductie in 2025, zorgde voor een stijging van de importkosten voor fossiel gas met 16% en leidde tot prijsstijgingen op de elektriciteitsmarkten.
Het belang van voortdurende vooruitgang in de energietransitie voor de EU blijft overduidelijk. Voor de EU dreigde in 2025 een groot risico op energiechantage door exporteurs van fossiele brandstoffen. Investeren in eigen land ontwikkelde hernieuwbare energiebronnen is een belangrijke strategie om dit risico te verlagen, gezien de aanhoudende geopolitieke destabilisatie.
De EU stemde in december 2025 in met wetgeving om de import van Russisch gas tegen eind 2027 te verbieden. Er zijn echter nieuwe afhankelijkheden van fossiele brandstoffen ontstaan door de toename van de import van vloeibaar aardgas (LNG) uit de VS. Een grote afhankelijkheid van één enkele leverancier bedreigt de veiligheid van de EU en verzwakt de onderhandelingspositie in geopolitieke onderhandelingen en handelsgeschillen.
De uitbreiding van batterijen, de verbetering van het elektriciteitsnet en de vergroting van de flexibiliteit in de vraag kunnen een groter aandeel zonne- en windenergie in de energiemix mogelijk maken. Dit verbetert niet alleen de veiligheid, maar is ook cruciaal voor voorspelbare en stabiele prijzen.
