Nederland ontwikkelt volop duurzame innovaties, maar veelbelovende oplossingen blijven regelmatig hangen tussen pilot en praktijk. The Green Village, het openluchtlaboratorium voor duurzame innovatie op TU Delft Campus, helpt al 12,5 jaar om die ‘pilotval’ te doorbreken. Ter gelegenheid van dit jubileum bezocht minister Stientje van Veldhoven (Klimaat en Groene Groei) op maandag 14 september de proeftuin. Zij nam daar het adviesrapport Versnellen impact energie-innovaties in ontvangst dat laat zien hoe Nederland de stap van veelbelovende innovatie naar brede toepassing kan versnellen.
Nederland heeft aan duurzame innovaties geen gebrek. De uitdaging zit in de stap daarna: zorgen dat veelbelovende oplossingen daadwerkelijk hun weg vinden naar woningen, wijken, bedrijven en energiesystemen. Ook uit het nieuwe adviesrapport, dat The Green Village in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat opstelde, blijkt dat Nederland moeite heeft met de laatste stap naar toepassing en opschaling.
Van experiment naar toepassing
Juist die stap naar toepassing staat al 12,5 jaar centraal op The Green Village, het openluchtlaboratorium voor duurzame innovatie op de TU Delft Campus. De proeftuin biedt experimenteerruimte in een realistische maar regelluwe setting aan wetenschap, technologie, markt en samenleving. “We brengen hier de partijen bij elkaar die nodig zijn om een innovatie daadwerkelijk verder te brengen: onderzoekers, bedrijven, overheden en gebruikers,” licht directeur Marjan Kreijns toe. “Door samen innovaties te testen, te experimenteren en te leren, ontdekken we of een idee, prototype of product werkt, maar ook wat er nodig is om verder te ontwikkelen, drempels weg te nemen en het daadwerkelijk op grote schaal toe te passen in de praktijk.”
De resultaten van 12,5 jaar The Green Village laten zien wat zo’n aanpak kan opleveren. Van de 619 innovaties die er succesvol zijn getest, vonden er 225 – ruim een derde – hun weg naar concrete toepassingen. Die zijn inmiddels terug te vinden op honderden locaties in de helft van de Nederlandse gemeenten.
Rapport Versnellen impact energie-innovaties
Op maandag 14 september ontving minister Stientje van Veldhoven bij The Green Village het adviesrapport Versnellen impact energie-innovaties dat The Green Village in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat opstelde. Het adviesrapport laat zien dat Nederland veel investeert in energie-innovatie, jaarlijks bijna 400 miljoen euro aan publieke middelen, maar dat die investeringen nog onvoldoende leiden tot brede toepassing. Een belangrijke oorzaak is dat instrumenten en programma’s vaak sterk gericht zijn op het ontwikkelen en testen van technologie, terwijl juist de omstandigheden voor toepassing en opschaling bepalend zijn voor de uiteindelijke impact.
Drie routes om de pilotval te doorbreken
Het rapport beschrijft drie manieren om de impact van energie-innovaties te versnellen. Een eerste route is het verbeteren van bestaande instrumenten, bijvoorbeeld door overheden eerder als launching customer te laten optreden en subsidies sterker te verbinden aan daadwerkelijke toepassing.
Een tweede route is om innovaties al eerder in de praktijk te brengen. Niet wachten tot een technologie volledig is uitontwikkeld, maar ontwikkeling en toepassing parallel laten verlopen, bijvoorbeeld in wijken. Gemeenten, netbeheerders, ontwikkelaars en andere partijen kunnen daarbij vanaf het begin een actieve rol spelen.
De derde route gaat nog een stap verder: organiseer innovatieprogramma’s vanuit een concrete maatschappelijke opgave, in plaats van vanuit afzonderlijke technologieën of projecten. Met langjarige programma’s en een sterke regie kan technologieontwikkeling worden verbonden met beleid, markt en uitvoering.
The Green Village laat in de praktijk al zien waarom zo’n aanpak werkt. Fieldlabs kunnen een belangrijke schakel vormen tussen innovatie en toepassing, juist doordat innovaties er onder realistische omstandigheden kunnen worden getest en verschillende partijen gezamenlijk kunnen leren.
Een voorbeeld is Hyer Power, waarvan een waterstof-warmtekrachtkoppeling op The Green Village werd getest. De volgende stap naar toepassing werd mogelijk door de innovatie te verbinden aan een concrete klantgroep met een warmtevraag in een gebied met netcongestie. Zo ontstond niet alleen een bewezen technologie, maar ook een route naar de praktijk.
Van 619 innovaties naar de volgende 200
De ervaringen van The Green Village vormen naast een terugblik op 12,5 jaar experimenteren dus ook een pleidooi voor een andere manier van innoveren. De vraag is uiteraard of een technologie werkt, maar ook wat nodig is om haar daadwerkelijk onderdeel te maken van een woning, wijk, stad of energiesysteem.
The Green Village wil die aanpak de komende jaren verder uitbouwen. Tussen nu en 2030 wil het openluchtlaboratorium nog eens 200 nieuwe duurzame innovaties testen en verder ontwikkelen. Minstens de helft daarvan moet uiterlijk in 2030 zijn doorgedrongen tot de praktijk. Marjan Kreijns weet wat daarvoor nodig is. “Ik roep daarom graag overheden op om met beleid en regelgeving radicale innovaties de kans te geven. Bedrijven vraag ik om te durven kiezen voor duurzame alternatieven. En ik nodig wetenschap, ondernemers, markt en overheid om intensief met ons samen te werken om innovatie te versnellen.
