Verduurzamingsmaatregelen leveren vandaag al een aanzienlijk voordeel op de jaarlijkse energiekosten op, en dit voordeel zal in 2030 gestegen zijn met vijf tot 45 procent. Dat blijkt uit het CE Delft-onderzoek Beheersbare energiekosten voor huishoudens in 2030, in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), Holland Solar, Energie-Nederland en Energy Storage NL.
“Wie energie bespaart, zelf opwekt of slim gebruikt, kan zich de komende jaren wapenen tegen stijgende energiekosten. Nu moeten we zorgen dat ook mensen met een krappe beurs daarvan kunnen profiteren,” zegt Olof van der Gaag, voorzitter NVDE.
Niets doen wordt duurder
Onze energierekening gaat de komende jaren flink op de schop. Dit komt door de invoering van nieuwe regels en beleid. Denk bijvoorbeeld aan de invoering van tijdsafhankelijke nettarieven, het Europese emissiehandelssysteem waar huishoudens en motorbrandstoffen onder vallen, en de bijmengverplichting groen gas. Onderzoeksbureau CE Delft bracht voor verschillende woningtypen in kaart wat deze veranderingen betekenen voor de energiekosten. Woningen op een warmtenet zijn daarbij buiten beschouwing gelaten. Daarbij is ook gekeken naar de impact van verduurzamingsmaatregelen, zoals zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto’s en naar het slim gebruiken van elektriciteit. De eerste conclusie is duidelijk: voor alle huishoudens stijgen de energiekosten, en wie niet verduurzaamt, krijgt de grootste rekening gepresenteerd.
Verduurzamen levert steeds meer op
De tweede conclusie stemt optimistischer: Verduurzamen loont nu al, en dit kostenvoordeel op de jaarlijkse energiekosten wordt nog groter richting 2030.
- Het financiële voordeel van een hybride of volledig elektrische warmtepomp ten opzichte van een gasketel, neemt met vijftien tot 25 procent toe richting 2030.
- Zonnepanelen helpen in elk scenario om de energiekosten te verlagen. In 2030 bedraagt die verlaging €300 tot €450 als je je stroomverbruik ook een beetje schuift naar de momenten met veel zon. Dat is zo’n twintig procent groter voordeel door zonnepanelen in 2030 dan nu (rekening houdend met het einde van de salderingsregeling).
- Een thuisbatterij bespaart in 2030 zo’n €200 tot €350 per jaar; 45 procent meer dan nu.
- Een elektrische auto in plaats van één op benzine maakt het meeste verschil in de energiekosten: zo’n €1300 per jaar. Deze besparing blijft vrijwel gelijk onder het nieuwe beleid.
- Isolatie is een belangrijke manier om energiekosten verder te beperken.
Uit het onderzoek blijkt dat verduurzaming huishoudens op twee manieren helpt: de energierekening gaat omlaag én wordt beter voorspelbaar. En hoe eerder je verduurzaamt, hoe langer je daar profijt van hebt. “De opwek van energie met zonnepanelen is de basis, maar de combinatie met opslag en slimme sturing maakt het voor de consument makkelijker om de opgewekte stroom zelf te benutten,” zegt Wijnand van Hooff, directeur Holland Solar. Verduurzamingsmaatregelen bieden huishoudens niet alleen lagere jaarlijkse energiekosten, maar ook meer bescherming tegen schommelingen in fossiele energieprijzen: de energierekening blijft er beter beheersbaar door. En hoe eerder je verduurzaamt, hoe langer je daar profijt van hebt.
“Juist nu moeten we kiezen voor maatregelen die huishoudens blijvend helpen: verduurzaming, slim energiegebruik en gerichte ondersteuning waar dat nodig is. Zo houden we energie betaalbaar én werken we aan een toekomstbestendig energiesysteem,” zegt Femke Brenninkmeijer, voorzitter van Energie-Nederland.
Slim stroom gebruiken wordt steeds belangrijker
Het moment op de dag waarop huishoudens elektriciteit gebruiken, gaat richting 2030 meer verschil maken. Met slimme aansturing kunnen een elektrische auto, warmtepomp of thuisbatterij meer stroom vragen wanneer elektriciteit en het gebruik van het net goedkoper zijn. Vooral het slim inzetten van een elektrische auto of een warmtepomp met thuisbatterij zet zoden aan de dijk. Zo betaal je met zonnepanelen, een warmtepomp en thuisbatterij die je slim inzet nog geen 700 euro per jaar. NVDE, Holland Solar, Energie-Nederland en Energy Storage NL vinden dat iedereen moet kunnen profiteren van de goedkope uren van het energiesysteem: laten we zorgen dat de goedkopere happy hours niet alleen voor de happy few zijn. Dat vraagt om eenvoudige en gestandaardiseerde slimme sturing, goede informatie en beleid dat prijssturing en verduurzaming ook bereikbaar maakt voor huishoudens die niet zelf de middelen hebben om te investeren.
Ook met een kleine netaansluiting kan veel
Netcongestie hoeft verduurzaming niet in de weg te staan. De studie beschrijft dat met een kleine aansluiting op het elektriciteitsnet meer mogelijk is dan vaak wordt gedacht. Een hybride warmtepomp past vrijwel altijd op een kleine aansluiting van 25 of 35A. Een kleine volledig elektrische warmtepomp is in de meeste gevallen haalbaar op 35A. Ook elektrisch koken en (wat minder snel) laden van een auto zijn mogelijk. Slimme aansturing vergroot die mogelijkheden verder en helpt tegelijkertijd piekbelasting van het elektriciteitsnet te voorkomen. Je hoeft dus niet altijd te wachten op een grotere stroomaansluiting om thuis al stappen vooruit te zetten.
Kabinet kan kansen grijpen om energiekosten beheersbaar te houden
De vier opdrachtgevers roepen het kabinet op om de kansen te grijpen om de energiekosten voor huishoudens beheersbaar te houden. Concreet betekent dat:
- Houd verduurzaming aantrekkelijk, bijvoorbeeld door naast de in deze studie doorgerekende beleidswijzigingen ook het toekomstig budget voor de ISDE-subsidie zeker te stellen. Vergeet daarbij woningisolatie niet; dat bespaart altijd kosten.
- Zorg dat slim stroomgebruik goed toegankelijk wordt, bijvoorbeeld door samen met de markt begrijpelijke producten en diensten de standaard te maken. Zo kunnen huishoudens flexibiliteit leveren en kosten besparen zonder verlies aan comfort.
- Zorg voor een gericht vangnet voor huishoudens die hogere energiekosten moeilijk kunnen dragen. Help hen hun energiekosten structureel te verlagen met isolatie en andere vormen van verduurzaming.
Deze oproep sluit goed aan bij die van anderen. Het CPB schreef half augustus in de Concept-Macro Economische Verkenning 2027 dat investeren in verduurzaming een effectievere en bestendigere oplossing voor hoge energieprijzen vormt dan generieke koopkrachtsteun. ‘Verduurzaming verkleint de afhankelijkheid van fossiele energie. Dat maakt huishoudens en bedrijven minder kwetsbaar bij prijsschokken in de toekomst. Beleid kan deze transitie versnellen door hiervoor kapitaal, arbeid en ruimte vrij te maken,’ aldus het CPB.
Daarnaast deed Motivaction onlangs publieksonderzoek naar stress over de energiekosten. Daaruit blijkt dat ruim de helft van de huishoudens denkt dat de stress over hun energiekosten vermindert als ze worden geholpen met verduurzaming.
