Goed voedsel blijft liggen omdat het niet past binnen de eisen en afspraken van afnemers. Tegelijkertijd laten Boerschappen en No Waste Army zien dat ook kromme, te grote en anders gevormde groenten en fruit hun weg naar consumenten kunnen vinden. Om dit op grotere schaal mogelijk te maken, starten de organisaties de petitie Van Klasse A naar Klasse Alles. Ze roepen politiek, supermarkten en andere voedselinkopers op om regels en inkoopafspraken beter af te stemmen op wat Nederlandse boeren daadwerkelijk oogsten.
Consumenten willen het wel
No Waste Army redde al bijna zes miljoen kilo voedsel van verspilling en liet afgelopen zomer met De Kromste Supermarkt van Nederland zien dat consumenten ook afwijkende groenten en fruit willen kopen. Boerschappen kijkt iedere week wat boeren nu van het land kunnen oogsten en brengt dat rechtstreeks bij consumenten thuis. Samen bezorgen de organisaties maandelijks een Wonky Box met groenten en fruit, die vanwege hun vorm of formaat zijn afgekeurd. De initiatieven laten zien dat er vraag is naar groenten en fruit die buiten de standaard vallen. Maar om meer van de Nederlandse oogst op tafel te krijgen, zijn alternatieve afzetkanalen alleen niet genoeg. Ook de eisen, contracten en inkoopafspraken in de voedselketen moeten veranderen. Zolang die onvoldoende aansluiten op de realiteit van boeren, blijven onverkochte oogsten en voedselverspilling terugkomen.
Thibaud van der Steen, medeoprichter van No Waste Army: “De natuur trekt zich niets aan van onze specificaties. We horen van alle kanten dat mensen dit voedsel gewoon willen eten. Dan is het toch te gek dat het nog steeds wordt afgekeurd? Het wordt tijd dat we ons systeem aanpassen aan de oogst, in plaats van andersom. Als we met z’n allen laten horen dat dit anders moet, kunnen we echt iets veranderen.”
Een boer kan geen standaard oogst bestellen
Droogte, regen, hitte en hagel beïnvloeden hoeveel een boer oogst en hoe de producten eruit zien. Een appel met hagelschade, een wortel met twee benen of een onverwacht grote oogst past daardoor niet altijd binnen de afspraken met afnemers. Veel inkopers werken met vaste hoeveelheden en eisen aan onder meer vorm en formaat. Wijkt de oogst daarvan af, dan komt het risico vaak bij de boer te liggen. Om voldoende producten te kunnen leveren die aan de strenge specificaties voldoen, produceren boeren soms meer dan nodig is. Tegelijkertijd gaat een deel van de Nederlandse oogst verloren, terwijl vergelijkbare producten uit het buitenland worden ingekocht. Zo dragen de huidige inkoopafspraken bij aan voedselverspilling, terwijl de producten prima eetbaar zijn.
Politiek en voedselinkopers aan zet
Boerschappen en No Waste Army roepen supermarkten, foodservicebedrijven, verwerkers en andere grote voedselinkopers op om hun inkoop, logistiek en verwerking beter af te stemmen op de oogst. Dat vraagt om flexibelere afspraken over hoeveelheden en meer ruimte voor producten die afwijken in vorm of formaat, maar goed en veilig zijn om te eten.
Ook de politiek moet in actie komen. Op 1 april 2025 nam de Tweede Kamer de motie-Grinwis aan, waarin de regering wordt opgeroepen zich op Europees niveau in te zetten voor versoepeling van de wettelijke kwaliteitsklassen voor groenten en fruit. De organisaties vragen om uitvoering van die motie en om een aanpak die voorkomt dat aanvullende inkoopeisen goed voedsel onnodig uitsluiten.
Consument kan de voedselketen veranderen
Met de petitie roepen Boerschappen en No Waste Army ook consumenten op om zich uit te spreken. Door te tekenen, laten zij zien dat ze ook groenten en fruit willen eten die afwijken van de norm. Zo onderstrepen ze dat niet de consument, maar de regels en inkoopafspraken de weg naar het schap in de weg staan.
Teken de petitie Van Klasse A naar Klasse Alles via stopvoedselverspilling.nl. Want een boer oogst geen specificaties. Een boer oogst eten.
Bron: Actie Stop Voedselverspilling