De CO2-uitstoot zal in 2030 gehalveerd zijn ten opzichte van 1990. Dat bevestigt de vandaag verschenen Klimaat- en Energieverkenning (KEV). ‘Halvering van de uitstoot terwijl de economie verdubbelt: dat is een prestatie van formaat,’ zegt Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Het is zaak om dit voort te zetten na 2030, en het is hoog tijd om het beleid richting 2040 concreet te maken. Dankzij zonne- en windenergie en duurzame warmte van eigen bodem bespaarde Nederland in het afgelopen half jaar bijna zeven miljard euro, die we anders aan oliesjeiks en gasbaronnen hadden moeten overmaken. ‘Meer energie van eigen bodem betekent niet alleen minder uitstoot, maar ook minder afhankelijkheid van het buitenland én meer grip op onze energierekening,’ zegt Van der Gaag.

Tweederde energie uit het buitenland

Nederland is nu voor 77 procent van zijn energiegebruik afhankelijk van import. In 2030 zal deze afhankelijkheid gedaald zijn naar 67 procent, volgens het PBL. Maar in 2040 zijn we volgens de KEV nog steeds voor meer dan de helft van ons energieverbruik afhankelijk van (fossiele) importen. Dat maakt ons kwetsbaar. Een eerdere studie van TNO liet zien hoe duurzame energie onze beste verzekering is tegen energiechantage en prijsschokken. ‘Wie grip wil op zijn energierekening, moet grip krijgen op zijn energie. Zolang we veel olie en aardgas uit het buitenland nodig hebben, bepalen oorlogen en wereldleiders mede wat Nederlandse gezinnen en bedrijven betalen. Met wind, zon, duurzame warmte en energiebesparing krijgen we steeds meer zelf het stuur in handen,’ zegt Van der Gaag.

Halvering broeikasgassen in 2030

Bijna alle sectoren zullen naar verwachting hun klimaatdoel niet halen. Het wettelijke klimaatdoel van ten minste 55 procent reductie is volgens PBL vrijwel buiten bereik. Ook voor het halen van onze Europese doelen voor hernieuwbare energie en energiebesparing is extra voortgang nodig.

Om de klimaatdoelen voor 2030 op het nippertje dichterbij te brengen zijn nog een paar maatregelen mogelijk: verlagen van de energiebelasting op elektriciteit, verbeteren van de handhaving van de energiebesparingsplicht, voldoende budget voor de nieuwe subsidie voor tweedehands elektrische auto’s en trucks en het voortvarend invoeren van de bijmengverplichting voor groen gas.

Positief is de NVDE over de mobiliteitssector: die ligt behoorlijk op koers om haar reductiedoelen te halen, zo blijkt uit de KEV. ‘Elektrisch rijden is inmiddels aantrekkelijker geworden dan rijden op benzine of diesel. Dat komt deels doordat de elektrische auto’s beter en goedkoper zijn geworden en deels door goed samenspel tussen Europees, nationaal en gemeentelijk beleid,’ zegt Van der Gaag.

Beleid voor volgende decennium nodig

De klimaatdoelen voor 2040 zijn nog lang niet binnen bereik. De KEV komt met het huidige en aangekondigde beleid uit op een reductie van 61 tot 72 procent in 2040 ten opzichte van 1990, terwijl Nederland dan mikt op negentig procent reductie. Daar is dus volop werk aan de winkel.

Richting 2040 zijn in ieder geval de volgende stappen nodig:

  • Realiseer een betrouwbaar elektriciteitssysteem zonder CO2-uitstoot, met zon, wind, opslag, flexibel gebruik en regelbare bronnen.
  • Help mensen hun huis te isoleren en duurzaam te verwarmen, via warmtenetten of individuele oplossingen. Reserveer daarvoor voldoende budget, ook om warmtenetten over te nemen van private partijen die daarvoor open staan. Zorg ook dat elektrisch rijden voor iedereen bereikbaar wordt.
  • Voer ‘anders betalen voor mobiliteit’ eindelijk in. Ook de vrachtwagenheffing blijkt heel effectief.
  • Stimuleer de vraag naar duurzame producten van de industrie, lerend van het succes van de verplichting duurzame energie in transport.
  • Maak werk van de plannen om procedures van energieprojecten te versnellen, zoals die in de Kamerbrief van 11 september 2026.
  • Zorg dat iedereen de energietransitie mee kan maken; laat mensen niet achter in de fossiele wereld.

De NVDE kijkt uit naar de Miljoenennota en Klimaat- en Energienota op Prinsjesdag, maar vooral naar de Voorjaarsnota 2027. Uiterlijk in de komende lente moet er dekking komen voor het voorzetten van de energietransitie in het volgende decennium, in het bijzonder in de gebouwde omgeving. De belangrijkste vraag is of het kabinet de voorwaarden creëert om het tempo te verhogen, zodat Nederland zowel haar klimaatdoelen haalt als sneller onafhankelijk wordt van fossiele energie uit het buitenland. ‘Bedrijven en energiegemeenschappen zijn klaar om te demarreren richting het komende decennium,’ zegt Van der Gaag.

Bron: Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE)