Duurzaam kamperen in Italië: bij Vista San Vicino begint het bij de bodem

Duurzaamheid gaat op een camping al snel over zonnepanelen, afval scheiden en zuinig omgaan met water. Belangrijke onderwerpen, maar voor Camping Vista San Vicino in Le Marche begint duurzaamheid ergens anders: bij de plek zelf. Bij de bodem, de natuur én de mensen die er wonen.

Toen wij vanuit Zwolle naar Italië verhuisden en in Frontale, nabij Apiro, onze camping begonnen, kregen we iets waar in Nederland steeds minder van lijkt te zijn: ruimte. Niet alleen letterlijk, maar ook ruimte om anders te kijken naar hoe we willen leven en ondernemen.

We wonen en werken hier midden op het Italiaanse platteland. We zien dagelijks wat zon, droogte, regen en seizoenen met het landschap doen. Daardoor merk je ook hoe afhankelijk je bent van de natuur. In plaats van haar zoveel mogelijk naar onze hand te zetten, proberen we daarom steeds vaker de tegenovergestelde vraag te stellen: hoe kunnen wij met de natuur meebewegen? Dat vormt de basis van onze kijk op duurzaam kamperen.

We beseffen ons ook dat het aanleggen en exploiteren van een camping invloed heeft op het landschap. In een tijd waarin de druk op natuur, bodem en biodiversiteit steeds groter wordt, vinden we het daarom niet genoeg om die impact alleen zo klein mogelijk te maken. De vraag die ons bezighoudt is juist: hoe kunnen we door de manier waarop we hier ondernemen ook iets teruggeven aan het land? Hoe kunnen we de bodem gezonder maken, de biodiversiteit vergroten en het landschap verrijken? Dat proberen we niet alleen te doen door wat we op het terrein aanleggen en veranderen, maar ook door onze gasten erbij te betrekken. Door tijdens rondleidingen ons verhaal te vertellen, gasten uit te nodigen om bij te dragen aan nieuwe bomen op ons land, producten van het land te verkopen en gasten uit te nodigen om mee te helpen, willen we mensen niet alleen laten genieten van deze plek, maar ze er ook mee verbinden.

Geen massatoerisme, maar bewust kleinschalig

Vista San Vicino is bewust een kleinschalige camping. We hebben kampeerplekken, glampingaccommodaties, appartementen en een zwembad, maar willen geen vakantiepark worden waar steeds meer gasten op steeds minder vierkante meters moeten passen. Ruimte is juist onderdeel van wat we onze gasten willen bieden. Ruimte om buiten te leven. Om elkaar te ontmoeten. Om de omgeving te ontdekken. En soms simpelweg om even niets te hoeven.

Daarbij hoort voor ons ook verbinding. Niet alleen met de natuur, maar ook met andere mensen. We organiseren gezamenlijke activiteiten waarbij gasten elkaar kunnen ontmoeten. Daardoor ontstaat iets wat moeilijk in vierkante meters of kilowatturen uit te drukken is, maar voor ons wel degelijk bij duurzaamheid hoort: aandacht voor elkaar en voor de plek waar je verblijft.

Duurzaamheid begint onder je voeten

Naast het toeristische gedeelte van Vista San Vicino hebben we een agrarisch gedeelte. Hier verbouwen we onder andere lavendel en andere kruiden en werken we aan onze fruit- en notenboomgaard.

Daarbij kiezen we bewust voor principes uit de regeneratieve landbouw. Het uitgangspunt is niet om op korte termijn een zo groot mogelijke productie uit een stuk grond te halen. We willen juist investeren in een gezonde bodem en een ecosysteem dat ook op langere termijn voedsel kan produceren. Dat vraagt soms om iets waar wij mensen niet buitengewoon goed in zijn: geduld.

Een boom heeft tijd nodig om te groeien. Een bodem heeft tijd nodig om zich te herstellen. En een ecosysteem laat zich niet volledig plannen in een Excel-bestand. Dat betekent dat we natuurlijke processen waar mogelijk de ruimte proberen te geven.

Meer verschillende bomen, minder kwetsbaarheid

Die filosofie zie je bijvoorbeeld terug in onze boomgaard. We hebben bewust niet gekozen voor één of enkele fruitrassen waarvan grote aantallen naast elkaar staan. In plaats daarvan planten we verschillende soorten en variëteiten door elkaar, waarbij we van sommige soorten maar enkele exemplaren hebben. Dat maakt oogsten misschien minder eenvoudig, maar de diversiteit heeft voor ons een belangrijkere waarde. Door verschillende bomen en planten te combineren, willen we de biodiversiteit vergroten en voorkomen dat onze boomgaard afhankelijk wordt van één soort.Die diversiteit is inmiddels ook op andere plekken zichtbaar. Op ons terrein groeien veel verschillende wilde bloemen. Daar komen bijen, vlinders en andere insecten op af. Gasten uit Nederland vragen ons regelmatig of we al die bloemen zelf hebben gezaaid. Het antwoord is: deels.

Op bepaalde plekken zaaien we gericht om de bodem bedekt te houden en de natuur te ondersteunen. Maar minstens zo belangrijk is wat we níét doen.

Soms is niet maaien duurzamer

Een strak gemaaid groen gazon ziet er misschien verzorgd uit, maar de natuur heeft er niet altijd zoveel aan. Daarom proberen we niet overal voortdurend kort te maaien. Door delen langer te laten staan, krijgen bloemen en andere planten de kans om te groeien. Dat trekt insecten aan en vergroot de variatie op het terrein. Het resultaat zie je vanzelf. Verschillende soorten vlinders, bijen en andere insecten vinden hun plek tussen de bloemen, kruiden, bomen en grassen. Niet omdat we de natuur tot in detail hebben ontworpen, maar juist omdat we haar op sommige plekken wat minder proberen te sturen.

Tijdens rondleidingen laten we onze gasten zien wat er op het terrein gebeurt en vertellen we over regeneratieve landbouw, bodemgezondheid en biodiversiteit. Zo kunnen ze de manier waarop wij naar deze plek kijken niet alleen horen, maar ook ervaren.

Douchen op de Italiaanse zon

Natuurlijk speelt ook energie een belangrijke rol.

Op het dak van ons huis zijn zonnecollectoren geplaatst waarmee water door de zon wordt verwarmd. In de zomer heeft Le Marche bepaald geen gebrek aan zonuren. Die warmte gebruiken we om het douchewater voor onze gasten te verwarmen. Op bewolkte dagen kan aanvullende verwarming nodig zijn, maar gedurende een groot deel van de zomer levert de zon de energie voor het warme water. Daarnaast willen we zonnepanelen plaatsen om ook onze elektriciteit zoveel mogelijk zelf op te wekken. Het idee daarachter is eenvoudig: als de energie hier iedere dag letterlijk uit de lucht komt vallen, willen we daar zo verstandig mogelijk gebruik van maken.

Ook de aanleg van een laadpunt voor elektrische auto’s staat op onze investeringslijst. We zijn er dus nog niet. En misschien is dat ook precies het punt. Duurzaam ondernemen betekent voor ons niet dat je op een dag een groen vinkje kunt zetten en vervolgens klaar bent. Het betekent dat je voortdurend kijkt welke volgende stap mogelijk is.

Van regenwater afvoeren naar regenwater vasthouden

Water is daarvan een goed voorbeeld. Onze camping ligt op een berg met ongeveer vijftig meter hoogteverschil. De bodem bestaat voor een belangrijk deel uit klei. Wanneer het flink regent, kan daardoor veel water in de bodem worden vastgehouden en op ongewenste plekken weer naar boven komen. Op dit moment is drainage op delen van het terrein noodzakelijk om dat water af te voeren. Tegelijkertijd voelt dat tegenstrijdig. Want in de droge Italiaanse zomer is water juist ontzettend waardevol. Water dat we tijdens natte perioden afvoeren, zouden we enkele maanden later goed kunnen gebruiken.

Daarom onderzoeken we hoe we regenwater in de toekomst beter op het terrein kunnen vasthouden. Een van de ideeën is de aanleg van een zogenaamde swale: een ondiepe geul die ongeveer langs de hoogtelijn van het landschap loopt. Daarmee kan afstromend regenwater worden afgeremd, zodat het meer tijd krijgt om in de bodem te infiltreren. Het illustreert precies hoe wij naar onze plek proberen te kijken. Niet alleen een probleem van vandaag oplossen, maar bedenken hoe de oplossing onderdeel kan worden van een systeem dat op langere termijn beter werkt.

De eerlijkheid van duurzaam toerisme

Daarbij hoort ook een ongemakkelijke constatering. Veel van onze gasten komen vanuit Nederland naar Italië. Die reis kost energie en veroorzaakt CO₂-uitstoot. We kunnen dus moeilijk beweren dat een vakantie bij ons geen impact heeft. Voor ons is dat geen reden om duurzaamheid dan maar los te laten. Integendeel.

We hopen dat een verblijf bij Vista San Vicino mensen juist dichter bij de natuur brengt. Dat ze hier zien hoeveel leven er kan ontstaan wanneer je een stuk grond anders behandelt. Dat kinderen vlinders en insecten ontdekken tussen het hoge gras. Dat gasten tijdens een rondleiding iets leren over bodem, water of regeneratieve landbouw. Misschien nemen ze daar iets van mee naar huis. Niet als opgeheven vingertje of als lijstje met dingen die anders moeten. Maar als een zaadje. Een idee dat ergens anders opnieuw kan ontkiemen.

Duurzaamheid gaat óók over onze buren

Er is nog een kant van duurzaamheid die wat ons betreft te weinig aandacht krijgt: de sociale kant. Vista San Vicino ligt aan de rand van Frontale, een klein dorp. Veel families wonen hier al generaties lang. Wij zijn degenen die hier nieuw zijn gekomen. Daar zijn we ons heel bewust van.

Wanneer je als Nederlandse ondernemer in een Italiaans dorp een camping begint, kun je niet doen alsof de omgeving alleen een mooi decor voor je onderneming is. Dit is in de eerste plaats het thuis van de mensen die hier wonen. Daarom vinden we het belangrijk om onderdeel te worden van de lokale samenleving en iets toe te voegen dat ook voor onze omgeving waarde heeft. Dat betekent contact zoeken, samenwerken en luisteren. Niet op ons eigen eiland een bedrijf bouwen, maar relaties opbouwen met de mensen om ons heen. Want ook dat is voor ons duurzaam ondernemen: iets ontwikkelen dat niet alleen vandaag economisch werkt, maar dat op langere termijn een positieve plek kan innemen binnen zijn omgeving.

Duurzaam kamperen is voor ons vooral anders kijken

We zijn trots op de plek waar we mogen wonen en werken. Tegelijkertijd zijn we nog lang niet klaar.

Er komen zonnepanelen. We willen slimmer omgaan met regenwater. Onze boomgaard moet zich verder ontwikkelen. We blijven leren over regeneratieve landbouw en biodiversiteit. En waarschijnlijk ontdekken we onderweg nog genoeg dingen waarvan we over een paar jaar denken: waarom deden we dat eigenlijk zo? Misschien is dat wel de belangrijkste les die deze plek ons tot nu toe heeft geleerd. Duurzaamheid is geen eindpunt. Het is iedere keer opnieuw kijken naar wat je doet. Naar wat de bodem nodig heeft. Wat de natuur je laat zien. Welke energie beschikbaar is. Welke impact je veroorzaakt. En welke rol je inneemt in de gemeenschap waarvan je onderdeel bent. Op Camping Vista San Vicino proberen we daar stap voor stap naar te handelen. Piano piano, zoals ze hier in Italië zeggen. Niet alles hoeft vandaag af. Als de richting maar klopt.

Meer weten over Camping Vista San Vicino en duurzaam kamperen in Le Marche? Bekijk Camping Vista San Vicino en ontdek hoe natuur, kleinschalig kamperen en het Italiaanse buitenleven hier samenkomen.

Nelleke en Giel André

Noot: Hun stap — alles achterlaten en opnieuw beginnen — werd vastgelegd in het televisieprogramma Ik Vertrek. 

Foto’s: Folkert van der Molen, juni 2026