De Nederlandse waterschappen boeken voortgang in het verduurzamen van hun bedrijfsvoering en het terugdringen van hun klimaatimpact. Dat blijkt uit de op 17 september verschenen ‘Klimaatmonitor Waterschappen 2025’. Maar de Klimaatmonitor laat ook zien dat de opgave complexer wordt. Weersextremen, netcongestie, strengere waterkwaliteitseisen en een groeiende energievraag vragen om nieuwe oplossingen en blijvende investeringen.
Erik den Hertog, portefeuillehouder energie van de Unie van Waterschappen: “Als beheerder van het Nederlandse watersysteem merken we als waterschappen de gevolgen van klimaatverandering dagelijks in ons werk. Droogte, hevige neerslag en toenemende weersextremen beïnvloeden niet alleen het waterbeheer, maar hebben ook gevolgen voor het energieverbruik en de inrichting van de systemen die Nederland veilig en leefbaar houden.”
Sterke resultaten op energie en verduurzaming
De Klimaatmonitor laat zien dat de sector belangrijke resultaten heeft bereikt. Met een energieneutraliteit van 97,3 procent hebben de waterschappen hun gezamenlijke ambitie vrijwel gerealiseerd. Investeringen in energiebesparing, zonne- en windenergie en eigen energieproductie uit zuiveringsprocessen dragen hier in belangrijke mate aan bij. Een kanttekening daarbij is wel dat een droog jaar bijdraagt aan een lager energieverbruik.
De waterschappen verkennen innovatieve oplossingen, zoals energieopslag en waterstoftoepassingen, om ook in de toekomst te zorgen voor een betrouwbare en duurzame energievoorziening. Zo bouwen de waterschappen stap voor stap aan een klimaatneutrale en energiezekere sector.
Sander Mager, portefeuillehouder circulaire economie van de Unie van Waterschappen: “De aandacht voor circulariteit groeit. Steeds meer projecten maken aantoonbaar gebruik van hergebruikte materialen, grondstoffenwinning uit afvalwater en circulaire ontwerpprincipes. Duurzaamheid wordt steeds vaker meegenomen in aanbestedingen en investeringsbeslissingen.”
Volgende fase vraagt om nieuwe keuzes
Ook laat de Klimaatmonitor zien dat de uitdagingen veranderen. Nu de uitstoot uit energieverbruik verder afneemt, komt de aandacht steeds meer te liggen op emissies van methaan en lachgas uit rioolwaterzuiveringen. Deze emissies vormen inmiddels het grootste aandeel van de klimaatvoetafdruk van de sector.
Ook de druk op het energiesysteem neemt toe. Netcongestie beperkt op steeds meer plekken de mogelijkheden voor uitbreiding van duurzame energieprojecten en elektrificatie. Tegelijkertijd zorgen nieuwe zuiveringseisen, bevolkingsgroei en klimaatverandering naar verwachting voor een hogere energievraag in de komende jaren.
De energietransitie biedt ook nieuwe kansen. Aquathermie biedt daarbij perspectief. Deze techniek wordt steeds vaker ingezet als duurzame warmtebron voor woningen en bedrijven. Daarmee leveren de waterschappen een belangrijke bijdrage aan de regionale warmtetransitie. De productie van biogas uit rioolwaterzuiveringen blijft een belangrijke bijdrage leveren aan een duurzaam energiesysteem.
Samen bouwen aan een toekomstbestendige watersector
Erik den Hertog: “De Klimaatmonitor laat zien dat verduurzaming nauw verbonden is met de betrouwbaarheid en continuïteit van de publieke taken van de waterschappen. Door te investeren in energie-efficiëntie, duurzame energie, innovatie en circulaire oplossingen werken de waterschappen niet alleen aan het beperken van hun klimaatimpact, maar ook aan een robuuste en toekomstbestendige watersector.”
De Klimaatmonitor laat zien dat de sector daarin vooruitgang boekt. Zo werd bijna evenveel duurzame energie opgewekt als verbruikt en zette de sector verdere stappen op het gebied van energiebesparing, circulariteit en duurzaam opdrachtgeverschap. Tegelijkertijd maakt de monitor zichtbaar waar extra inspanningen nodig zijn. Juist die inzichten helpen de waterschappen om koers te houden, tijdig bij te sturen en zich voor te bereiden op de uitdagingen van morgen.
