De Europese Commissie heeft op grond van de EU-staatssteunregels twee Nederlandse regelingen goedgekeurd met een gecombineerd budget van 290 miljoen EUR ter ondersteuning van duurzame luchtvaartbrandstoffen. De regelingen ondersteunen de Clean Industrial Deal om de decarbonisatie van de EU-industrie te versnellen, alsook de ReFuelEU Luchtvaart-verordening om het aanbod van en de vraag naar duurzame luchtvaartbrandstoffen te stimuleren en de transitie naar klimaatneutrale luchtvaart te versnellen.

De Nederlandse regelingen

Nederland heeft de Commissie in kennis gesteld van zijn voornemen om twee regelingen in te voeren ter ondersteuning van projecten in verschillende ontwikkelingsfasen om duurzame luchtvaartbrandstoffen te produceren. Hoewel de regelingen een gemeenschappelijk budget delen, omvat de ene investeringssteun voor de productie van duurzame luchtvaartbrandstoffen, terwijl de andere de kosten dekt van voorbereidende werkzaamheden voor projecten van duurzame luchtvaartbrandstoffen, met inbegrip van front-end engineering-ontwerpstudies. De goedgekeurde regelingen ondersteunen projecten die naar schatting ongeveer 285 kiloton duurzame luchtvaartbrandstoffen per jaar produceren, wat overeenkomt met 350 miljoen liter kerosine, of ongeveer 3.500 intercontinentale vluchten.

De steun wordt toegekend op basis van het beginsel “wie het eerst komt, het eerst maalt” door middel van objectieve, niet-discriminerende en transparante regelingen.

De regelingen verlenen steun aan twee veelbelovende technologietrajecten: geavanceerde biologische duurzame vliegtuigbrandstoffen die niet via het proces van door hydrobehandeling verkregen esters en vetzuren (“non-HEFA advanced bio-SAF”) worden geproduceerd, en synthetische luchtvaartbrandstoffen (“e-SAF”). Nederland is van mening dat de ondersteuning van deze twee soorten duurzame vliegtuigbrandstoffen nu de commerciële ontwikkeling zal ondersteunen en de technologische diversiteit in de toekomst zal bevorderen.

In het kader van de regelingen neemt de steun de vorm aan van rechtstreekse subsidies die na voltooiing van de projectmijlpalen worden uitbetaald. De regelingen bestrijken de periode van 2027 tot uiterlijk 2031. In deze periode vinden maximaal vijf financieringsrondes plaats, afhankelijk van de beschikbare financiering. Begunstigden van de regeling ter ondersteuning van de productie van duurzame luchtvaartbrandstoffen moeten aantonen dat zij voldoen aan de EU-criteria voor de productie van hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong (RFNBO’s) of de EU-duurzaamheidscriteria voor geavanceerde biobrandstoffen.

Beoordeling door de Commissie

De Commissie heeft de regeling getoetst aan de staatssteunregels van de EU, en met name artikel 107, lid 3, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Krachtens deze bepaling van het VWEU kunnen de lidstaten steun verlenen aan de ontwikkeling van bepaalde economische activiteiten onder bepaalde voorwaarden, de richtsnoeren klimaat-, milieu- en energiesteun van 2022 (“CEEAG”) en het Staatssteunkader Clean Industrial Deal (“Cisaf”) uit 2025.

De Commissie heeft met name het volgende geconstateerd:

  • de regelingen zijn noodzakelijk en passend om de productie van duurzame luchtvaartbrandstoffen te vergemakkelijken;
  • de regelingen hebben een stimulerend effect, aangezien de begunstigden de betrokken studies en investeringen zonder overheidssteun niet zouden uitvoeren;
  • Nederland heeft voldoende waarborgen ingevoerd om ervoor te zorgen dat de regelingen een beperkte impact op de mededinging en het handelsverkeer binnen de EU hebben;
  • de evenredigheid wordt gewaarborgd door het toepassen van de steunintensiteiten op de in aanmerking komende kosten zoals vastgesteld in de desbetreffende afdelingen van het Cisaf en de CEEAG;
  • de steun heeft positieve effecten, met name op het milieu, en draagt bij tot de doelstellingen van de Clean Industrial Deal.

Op basis hiervan heeft de Commissie, op grond van de EU-staatssteunregels, de Nederlandse regelingen goedgekeurd.

Achtergrond

Het staatssteunkader Clean Industrial Deal van 2025 is het tijdelijke rulebook voor staatssteun van de Europese Commissie dat de lidstaten toelaat om de investeringen in schone energie, industriële decarbonisatie en de productie van schone technologie sneller te ondersteunen en billijke mededinging op de interne markt te waarborgen.

De richtsnoeren klimaat-, milieu- en energiesteun van de Commissie uit 2022 bieden een leidraad voor de beoordeling door de Commissie van de verenigbaarheid van steunmaatregelen ten behoeve van milieubescherming, met inbegrip van klimaatbescherming, en energie die op grond van artikel 107, lid 3, punt c), VWEU moeten worden aangemeld.

De richtlijn hernieuwbare energie van 2018 bevat strenge criteria voor geavanceerde biobrandstoffen, zoals geavanceerde biologische duurzame vliegtuigbrandstoffen, en hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong, zoals e-SAF. Deze regels waarborgen dat het milieueffect minimaal is, onder meer door te eisen dat de broeikasgasemissiereducties van eindproducten in de hele waardeketen boven bepaalde drempelwaarden liggen.

Bij wijzigingen van de richtlijn hernieuwbare energie in 2023 is het EU-streefcijfer voor het aandeel hernieuwbare energie in het bruto-energieverbruik van de EU verhoogd tot een minimum van 42,5% tegen 2030, met als doel om 45% te bereiken; en er is een streefcijfer ingevoerd dat 42% van de in de industrie gebruikte waterstof tegen 2030 hernieuwbaar moet zijn, en 60% tegen 2035.

Bron: Europese Commissie