Circulair West presenteert het onderzoek Duurzaam Materiaalgebruik: een praktische en inhoudelijke uitgave boordevol inzichten, vergelijkingen en handvatten voor bouwteams die werk willen maken van klimaatbestendig bouwen. Het onderzoek is bedoeld voor architecten, bouwers, ontwikkelaars en gemeenten die de vertaalslag willen maken van ambitie naar meetbare impact.
De bouwsector is wereldwijd verantwoordelijk voor bijna 38% van de totale CO₂-uitstoot. Een groot deel daarvan is materiaalgebonden: de uitstoot die vrijkomt bij de productie en verwerking van bouwmaterialen. Terwijl de aandacht voor energiebesparing in de gebruiksfase de afgelopen jaren sterk is toegenomen, blijft de materiaalgebonden uitstoot onderbelicht. En dat terwijl hier juist enorme winst te behalen is.
Vier bouwmethodes doorgelicht
In het onderzoek worden vier bouwmethodes met elkaar vergeleken aan de hand van een veelvoorkomende rijwoning: traditioneel, industrieel (prefab), CO₂-alternatief en biobased. Voor elk van deze methodes is de milieu impact berekend, met drie verschillende meetmethoden: MPG, MPG+ en de Paris Proof materiaalgebonden methode (PPm).
Een belangrijk uitgangspunt in het onderzoek is dat de keuze van de meetmethode sterk bepalend is voor de uitkomst. Zo is de PPm-methode de enige methode waarbij een negatieve CO₂-score mogelijk is; de opslag van CO2 in hout wordt hiermee inzichtelijk gemaakt. De MPG-methode geeft juist een vollediger beeld van de totale levensduur. Het combineren van methodes levert het meest betrouwbare beeld op.
Minder materiaal, meer impact
Uit het onderzoek komt een duidelijke boodschap naar voren: gunstigere milieuscores zijn mogelijk, maar dan moeten er wel bewuste keuzes gemaakt worden. Concreet betekent dit: kies voor slankere constructies, vervang standaard beton door varianten met een hoog aandeel gerecycled materiaal, en pas biobased alternatieven toe waar mogelijk. Biobased bouwen – met hout, vlas, hennep of bamboe – scoort over het algemeen het beste, al vraagt dit om specifieke ontwerpkeuzes rond levensduur en onderhoud.
Een inspirerend onderdeel van het onderzoek is de toepassing van parametrisch ontwerpen. Door duizenden ontwerpcombinaties door te rekenen, kan al in de ontwerpfase de optimale balans worden gevonden tussen CO₂-impact, energiegebruik en comfort. Het best presterende ontwerp in het onderzoek – een biobased woning met warmteterugwinning en buitenzonwering – realiseerde een verbetering van ruim 60% ten opzichte van de oorspronkelijke variant.
Verbinding met bredere circulariteitsagenda
Het onderzoek Duurzaam Materiaalgebruik sluit aan op eerdere icoonprojecten van Circulair West, zoals de Blauwdruk Duurzame Woonwijk en de recent gepubliceerde gids Kringloop Bouwmaterialen. Waar Kringloop Bouwmaterialen laat zien hoe bestaande materialen opnieuw in de keten gebracht kunnen worden, biedt Duurzaam Materiaalgebruik het fundament voor bewuste keuzes aan het begin van het bouwproces. Samen maken deze publicaties de circulaire bouwketen inzichtelijker; van ontwerp tot sloop en hergebruik.
Ilse Visser, programmamanager Circulair West: “De keuzes die we nu maken in materiaal en ontwerp, bepalen hoeveel CO₂ we de komende decennia uitstoten. Dit onderzoek helpt bouwteams om die keuzes beter te onderbouwen; per gebouwonderdeel, per meetmethode en per bouwmethode. Want we hebben maar één bouwgeneratie tot 2050.”
