Het kraanwater van ruim een derde van de Nederlandse bevolking bevat meer PFAS dan volgens het RIVM aanvaardbaar. In het westen wordt het gezondheidsadvies soms wel meer dan drie keer overschreden. Dat blijkt uit onderzoek van Greenpeace Nederland op basis van data van de tien waterbedrijven. Eline Bosman, hoofd van het campagneteam bij Greenpeace: ‘Het is bizar dat er gif in ons kraanwater zit. Het is een eerste levensbehoefte en het water dat uit de kraan komt, zou overal in Nederland schoon moeten zijn.’ Greenpeace lanceert daarom een postcodechecker waar mensen kunnen zien hoeveel PFAS-gif er in hun kraanwater zit.
Noord-Holland scoort het slechtst
Drinkwaterbedrijven winnen het water op 183 locaties door heel Nederland. In Noord-Holland is de giftige vervuiling door PFAS het meest urgent. Rond Zaandam en IJmuiden wordt de RIVM-richtwaarde voor kraanwater ruim drie keer overschreden, rond Alkmaar en Den Helder twee-en-een-half keer en in Amsterdam ruim twee keer. Het algemene beeld is dat vooral in het westen van Nederland het gezondheidsadvies sterk wordt overschreden. Bosman: ‘Waterbedrijven doen hun best om de PFAS-waardes zo laag mogelijk te houden. Daarvoor moet er flink geïnvesteerd worden in nieuwere en betere filterinstallaties. De rekening hiervoor komt bij de burger terecht en niet bij de veroorzakers van deze giftige vervuiling, de chemische industrie.’
Wat is PFAS?
PFAS is de verzamelnaam van duizenden chemische stoffen. Ze worden geproduceerd door de chemische industrie. Daarbij wordt PFAS geloosd in ons water en uitgestoten naar de lucht. Producten waar PFAS in zit, worden een keer afgedankt, waarbij ook weer PFAS kan vrijkomen. PFAS-stoffen breken niet af, daarom worden het ‘forever chemicals’ genoemd. En ze verspreiden zich snel in het milieu. Toxicologisch onderzoek legt de harde feiten bloot: langdurige blootstelling aan PFAS verhoogt het cholesterol, tast ons immuunsysteem aan en verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker.
Duurder kraanwater door PFAS
Waterbedrijven doen hun best om de PFAS-waardes zo laag mogelijk te houden. Daarvoor moet er flink geïnvesteerd worden in nieuwere en betere filterinstallaties. De rekening hiervoor komt bij de burger terecht en niet bij de veroorzakers van deze vervuiling, de chemische industrie. De drinkwaterrekening voor huishoudens nam de afgelopen 10 jaar gemiddeld met meer dan 50% toe. Daarom stuurde de Unie van Waterschappen de overheid een brandbrief over het PFAS-probleem.
Top 10 gemeenten met veel PFAS in kraanwater
Gemeenten met de meeste inwoners waar de PFAS-concentratie in kraanwater boven de RIVM-advieswaarde uitkomt:
- Zaanstad
- Haarlem
- Haarlemmermeer
- Amsterdam
- Den Haag
- Zoetermeer
- Leiden
- Rotterdam
- Westland
- Dordrecht
Herkomst PFAS
Het onderzoek richt zich vooral op de PFAS-waarden in ons kraanwater, maar niet waar dit gif exact vandaan komt. Overheidsinstanties als de Algemene Rekenkamer, de Unie van Waterschappen en onlangs de Inspectie Leefomgeving en Transport maken zich zorgen om de verhoogde concentraties in ons water. De hoeveelheid PFAS in rivieren en grondwater blijft toenemen zolang chemische bedrijven zoals Chemours in Dordrecht PFAS mogen blijven maken en PFAS wordt toegepast in allerlei producten. Ook PFAS in landbouwgif is een groot probleem. Er bestaan ondertussen duizenden verschillende soorten PFAS in tal van toepassingen. Uiteindelijk komen deze PFAS in het milieu terecht, omdat deze ‘forever chemicals’ niet afbreken.
Bosman: ‘PFAS-stoffen vormen een gevaarlijk gif en moeten verboden worden. Wij pleiten voor een algeheel verbod op het produceren, lozen, toepassen en importeren van PFAS. Er zijn genoeg alternatieven, we hebben die chemische troep niet nodig.’
Niet stoppen met kraanwater
Hoewel PFAS schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid, adviseert het RIVM en de koepel van drinkwaterbedrijven VEWIN om kraanwater wel te blijven drinken. Greenpeace sluit zich daarbij aan. Bosman: ‘De oplossing ligt niet in het overstappen op plastic flessen water, maar in het stoppen van de chemische industrie die maar door blijft gaan met het produceren en lozen van PFAS.’
Bron: Greenpeace