Een paar jaar geleden was de doos waarin een product werd verzonden een operationele keuze: wat past, wat is beschikbaar, wat is goedkoop. Die tijd is voorbij. Sinds deze zomer is verpakking in Europa een gereguleerd, gedocumenteerd onderdeel van het product geworden. Met gevolgen die verder reiken dan alleen de grote, beursgenoteerde bedrijven.

Twee ontwikkelingen die samenkomen

De eerste is de Verpakkingsverordening (PPWR), formeel Verordening (EU) 2025/40. Deze verordening geldt sinds februari 2025, maar de eerste concrete verplichtingen zijn op 12 augustus 2026 ingegaan. Vanaf die datum moeten bedrijven die verpakkingen op de markt brengen (fabrikanten, leveranciers, importeurs én distributeurs) kunnen aantonen dat hun verpakking aan Europese normen voldoet, onder meer op het gebied van recyclebaarheid. In de praktijk betekent dit een technisch dossier per verpakking: materiaalsamenstelling, recyclebaarheid, herkomst. Dit geldt niet alleen voor grote spelers; vrijwel elk bedrijf dat verpakt of importeert krijgt hiermee te maken, ook het mkb.

De tweede ontwikkeling is de CSRD, die na de Omnibus I-vereenvoudiging van begin 2026 een kleinere groep bedrijven direct verplicht: ondernemingen met meer dan 1.000 werknemers én meer dan 450 miljoen euro omzet, vanaf boekjaar 2027. Voor veel mkb-bedrijven verdwijnt daarmee de directe rapportageplicht. Maar wie denkt dat dit betekent dat de vraag naar duurzaamheidsdata verdwijnt, vergist zich. Grote, wél rapportageplichtige bedrijven moeten voor hun eigen scope 3-cijfers en ketenanalyses gegevens ophalen bij hun toeleveranciers en verpakking is daarbij een concreet, goed meetbaar onderdeel: materiaalgewicht, recyclebaarheid en het volume dat meereist in het transport.

Het effect: ook zonder verplichting krijg je de vraag

Het resultaat is een bekend patroon in ketenregelgeving: de directe wettelijke verplichting geldt voor een beperkte groep, maar de praktische vraag naar data spreidt zich veel breder uit. Een mkb-bedrijf dat zelf niet onder de CSRD valt, levert mogelijk wel aan een klant die dat wél doet, en die klant vraagt om onderbouwde cijfers over de verpakking waarin geleverd wordt. Onderzoek onder Europese bedrijven laat bovendien zien dat een groot deel van de ondernemingen die buiten de CSRD-scope zijn gevallen, hun duurzaamheidsrapportage toch voortzet of zelfs uitbreidt: duurzaamheidsdata is voor veel bedrijven inmiddels een onderdeel van bedrijfsvoering geworden, los van de wettelijke verplichting.

Voor verpakking komt daar de PPWR nog eens overheen: die verplichting is niet afhankelijk van bedrijfsgrootte. Wie verpakkingen levert of gebruikt, moet dus sowieso kunnen laten zien wat erin zit en hoe recyclebaar het is.

Wat dit concreet betekent voor bedrijven die verzenden

Voor bedrijven die dagelijks producten verzenden, is het advies simpel maar niet vrijblijvend: begin nu met vastleggen. Concreet:

  • Inventariseer je verpakkingsportfolio. Welke verzenddozen, zakken, folie en opvulmateriaal gebruik je, in welke materialen en gewichten?
  • Vraag documentatie bij je leverancier. Materiaalsamenstelling, recyclebaarheidsclaims en eventuele certificeringen moeten straks onderbouwd kunnen worden, dat werk begint bij de bron.
  • Kies waar mogelijk voor herkenbaar recyclebare materialen, zoals karton, dat van oudsher goed scoort op recyclebaarheid en veelal al deels uit gerecycled materiaal bestaat.
  • Leg vast, ook zonder directe verplichting. Een eenvoudige registratie van materiaalgebruik en -herkomst kost weinig tijd nu, en bespaart veel uitzoekwerk zodra een klant er concreet naar vraagt.

Een kleine schakel met groeiend gewicht

Verpakking was lange tijd de sluitpost van de operatie: functioneel, maar niet iets waar een duurzaamheidsteam zich druk om maakte. Die status verandert. Of het nu via de directe verplichtingen van de PPWR komt, of via een ketenvraag van een grotere klant die zelf wel onder de CSRD valt: bedrijven die hun verzenddozen en overige verpakkingsmateriaal nu al goed documenteren, hebben straks een voorsprong in plaats van een inhaalslag. Leveranciers zoals VIV, die als groothandel in verpakkingsmateriaal een breed en goed gedocumenteerd assortiment aanbieden, kunnen daarbij helpen. Maar de eerste stap, het overzicht van wat je zelf gebruikt, begint bij het bedrijf zelf.