Om de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen veilig te stellen, heeft TNO de kansen en uitdagingen voor batterijrecycling in Nederland onderzocht. Hoewel Nederland sterk presteert op het gebied van inzameling, logistiek en voorbehandeling, ontbreekt grootschalige materiaalterugwinning nog. De vraag naar gerecyclede materialen, de beschikbaarheid van grondstoffenstromen, regelgeving, vergunningverlening en energie-infrastructuur beperken verdere opschaling. Duurzamere en kostenefficiëntere recyclingtechnologieën kunnen een deel van deze uitdagingen oplossen. Toch is een bredere systeemverandering nodig om batterijrecycling in Nederland succesvol te maken.
Sterktes en zwaktes
Nederland presteert sterk in de eerste stappen van de Li-ion batterijrecyclingketen: inzameling, logistiek en voorbehandeling van batterijen. De capaciteit voor daadwerkelijke materiaalterugwinning ontbreekt echter grotendeels. Er zijn momenteel geen operationele grootschalige installaties voor de raffinage van black mass, waardoor waardevolle materialen naar het buitenland worden geëxporteerd en daar verder worden verwerkt.
Een groot deel van de economische en strategische waarde van kritieke batterijgrondstoffen zoals lithium, kobalt en nikkel gaat daardoor verloren aan andere landen. Als gevolg hiervan verlaten waardevolle kritieke grondstoffen én economische waarde Nederland, wat zowel de binnenlandse waardecreatie als de strategische autonomie beperkt.
Tekort aan grondstofstromen
Industriële batterijrecycling vereist aanzienlijk grotere volumes aan inputmateriaal dan momenteel beschikbaar zijn in Nederland. Een industriële installatie voor de raffinage van black mass heeft ongeveer 10.000 ton input per jaar nodig, terwijl via ARN (Auto Recycling Nederland) in 2025 slechts circa 430 ton batterijen uit elektrische voertuigen werd ingezameld. Daarnaast rapporteerde Stichting OPEN, verantwoordelijk voor de inzameling van andere batterijstromen, een inzameling van ongeveer 400 ton e-bikebatterijen in 2024.
Deze kloof tussen de benodigde en beschikbare volumes maakt investeringen in Nederlandse recyclinginfrastructuur lastig. In de praktijk zijn dergelijke investeringen alleen haalbaar wanneer aanvullende grondstofstromen kunnen worden veiliggesteld, bijvoorbeeld via afnameovereenkomsten met gigafabrieken voor productieschroot.
Tegelijkertijd blijft de binnenlandse vraag naar gerecyclede materialen beperkt doordat Nederland nauwelijks batterijproductie kent. Om investeringen rendabel te maken, is het daarom belangrijk de verbinding met Europese markten te versterken, bijvoorbeeld via afnameovereenkomsten en strategische partnerschappen.
Uitdagingen rond vergunningen en energie
Andere belangrijke uitdagingen zijn hoge energiekosten, netcongestie en complexe vergunningsprocedures. Recycling wordt beschouwd als een energie-intensieve industrie, terwijl de toegang tot het elektriciteitsnet steeds beperkter wordt. Vergunningsprocedures duren vaak twee tot vijf jaar, wat zorgt voor onzekerheid bij investeerders en de voortgang vertraagt.
Belang van systeemaansluiting
Als Nederland meer waarde uit batterijrecycling wil halen, moeten aanbod, vraag, regelgeving, energie-infrastructuur en industriële ontwikkeling zich op een gecoördineerde manier ontwikkelen. Belangrijke aandachtspunten zijn het vergroten van de beschikbaarheid van grondstofstromen, het versnellen van vergunningsprocedures en het creëren van stabiele marktomstandigheden.
Zonder deze maatregelen zal Nederland vooral een logistieke spilfunctie blijven vervullen, in plaats van zich te ontwikkelen tot een belangrijke speler in de Europese circulaire batterijeconomie.
