Goed onderwijs ís duurzaam onderwijs. Daarom zou het een fundamenteel onderdeel moeten zijn van het onderzoek van de Onderwijsinspectie naar de kwaliteit van het onderwijs. Omdat dit momenteel niet het geval is, bieden wij als Coöperatie Leren voor Morgen voor het derde jaar op rij een aanvulling: De Staat van het Duurzaam Onderwijs. Dit rapport geeft, op basis van de expertise van onze leden, inzicht in de mate waarin duurzaamheid een plek heeft in het onderwijs.
De nieuwste editie laat het duidelijk zien: de urgentie voor leren voor duurzame ontwikkeling is voelbaar in de klaslokalen – en steeds meer onderwijsprofessionals komen in actie. Tegelijk blijft de stap van ambitie naar de dagelijkse praktijk een uitdaging.
Steeds belangrijker: het klaslokaal als oefenomgeving
Maatschappelijke vraagstukken dringen steeds nadrukkelijker door tot in het klaslokaal. Gesprekken over bijvoorbeeld klimaat en geopolitiek kunnen scherp worden. Juist daarom groeit het belang van het onderwijs als oefenomgeving waarin leerlingen leren omgaan met verschillende perspectieven, hun mening te vormen en hun eigen waarden te ontwikkelen.
Gescheiden ontwikkelingen in onderwijsbeleid en -praktijk
Zowel bestuurders als docenten bewegen richting duurzamer onderwijs. Bestuurders formuleren maatschappelijke visies en docenten zoeken naar nieuwe manieren van lesgeven. Toch landen bestuurlijke visies niet altijd in de onderwijspraktijk. De nadruk op toetsresultaten en doorstroomcijfers beperkt de tijd en ruimte om deze visies daadwerkelijk tot leven te brengen binnen onderwijsteams.
Onderwijsprofessionals zoeken elkaar op
Docenten, schoolleiders en bestuurders zoeken elkaar steeds vaker op, ook buiten hun eigen organisatie. In regionale netwerken rond leren voor duurzame ontwikkeling wisselen zij kennis en ervaringen uit. Ze verkennen samen wat werkt en hoe duurzaamheid een plek kan krijgen in hun onderwijs.
Meer aandacht voor vaardigheden en handelingsperspectief
Leren voor duurzame ontwikkeling gaat minder over het overbrengen van duurzaamheidskennis. Onderwijsinstellingen hebben bij inhoudelijke thema’s zoals klimaatverandering, biodiversiteit en ongelijkheid steeds meer aandacht voor vaardigheden en handelingsperspectief. Leerlingen en studenten leren niet alleen wat er speelt, maar wat zij ervan vinden en hoe zij zelf kunnen bijdragen aan verandering.
Focus verschuift naar onderwijs en onderzoek
In alle onderwijslagen komt er meer aandacht voor duurzaamheid in de kernprocessen van het onderwijs: onderwijs en onderzoek. Waar veel duurzaamheidsinspanningen gericht waren op huisvesting en bedrijfsvoering, verschuift de focus nu meer naar onderwijs en onderzoek zelf.
De Staat van het Duurzaam Onderwijs 2026 schetst met deze trends een onderwijsveld in beweging. De vijf trends maken duidelijk dat de urgentie voor meer aandacht voor leren voor duurzame ontwikkeling groeit, zowel bij bestuurders als bij docenten. Maar ook dat er een kloof zit tussen de bestuurlijke ambitie en de onderwijspraktijk, en dat dit voor docenten aanleiding is om elkaar op te zoeken en om van elkaar te leren.
