Begin maart publiceerde de Eerlijke Bankwijzer zijn nieuwste beoordeling van het duurzaamheidsbeleid van Nederlandse banken. De Eerlijke Bankwijzer is een gezamenlijk initiatief van Amnesty International, Milieudefensie, Oxfam Novib, PAX en World Animal Protection, en beoordeelt sinds 2009 regelmatig het krediet- en beleggingsbeleid van grote bankgroepen op de Nederlandse markt. De uitkomsten van de editie van 2026 zijn opvallend: vijf van de acht onderzochte bankgroepen scoren lager dan in 2023, en het gemiddelde cijfer voor alle banken daalt van afgerond een 7 naar een 6. Tegelijkertijd groeit de politieke druk om ondernemers, verenigingen en andere organisaties eerlijker toegang te geven tot betaalrekeningen. Die twee ontwikkelingen raken aan een punt dat lange tijd onderbelicht bleef: de keuze voor een zakelijke bankrekening is allang geen puur administratieve beslissing meer. Het is ook een keuze die raakt aan transparantie, toegankelijkheid en verantwoordelijk bestuur.

De ondernemer en zijn rekening: meer dan een administratieve verplichting

Voor ondernemers met een besloten vennootschap is een zakelijke rekening wettelijk verplicht. Het vermogen van de BV moet immers gescheiden worden gehouden van het privévermogen van de eigenaar. Dat is niet alleen een boekhoudkundige vereiste, maar ook een fundament voor transparant en professioneel ondernemen. Toch verloopt deze eerste stap in de praktijk lang niet altijd soepel. Traditionele banken zijn wettelijk verplicht om bij het openen van een rekening een uitgebreid klantonderzoek uit te voeren, ook wel KYC-procedure (Know Your Customer) genoemd. Voor een nieuwe BV, waarbij de bank geen transactiehistorie of bestaande klantrelatie heeft om op terug te vallen, kan dit proces weken in beslag nemen. Documenten worden herhaaldelijk opgevraagd, aanvullende informatie is nodig over de bedrijfsactiviteiten en soms volgt er alsnog een afwijzing.

Een BV rekening openen bij een digitale aanbieder kan aanzienlijk sneller en eenvoudiger verlopen. Digitale aanbieders werken met geautomatiseerde identificatieprocessen en vereisen geen fysiek kantoorbezoek, waardoor de doorlooptijd van aanvraag tot werkende rekening sterk is teruggebracht. Daarmee verschuift ook de verwachting van ondernemers: real-time inzicht, minimale administratieve lasten en direct beschikbare dienstverlening zijn de nieuwe standaard. Voor starters die snel aan de slag willen, is dat een wezenlijk verschil.

Verenigingen van Eigenaars: financiële controle als collectieve verantwoordelijkheid

Een vergelijkbare, maar in sommige opzichten nog scherpere uitdaging speelt bij Verenigingen van Eigenaars. VvE’s zijn wettelijk verplicht een reservefonds aan te houden voor toekomstig onderhoud en de verduurzaming van het gebouw. Zonder eigen bankrekening is dat feitelijk onmogelijk. Toch loopt een groot deel van de VvE’s vast bij traditionele banken, en dat heeft alles te maken met de anti-witwaswetgeving. Banken zijn op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht om bij iedere nieuwe klant de zogenoemde UBO’s, de uiteindelijk begunstigden, in kaart te brengen. Bij een VvE bestaat die structuur niet op de gebruikelijke manier: alle appartementseigenaren zijn in feite gelijkwaardige leden, zonder dat één persoon als UBO aangemerkt kan worden. Dit leidt bij veel banken tot vertraging, extra vragen en in een groot aantal gevallen tot een volledige afwijzing. Digitale aanbieders bieden hier een uitweg. Zo is een VvE rekening openen bij GoDutch mogelijk zonder de gebruikelijke papierwinkel en lange doorlooptijden.

De omvang van het probleem werd duidelijk via een meldpunt dat Vereniging Eigen Huis openstelde van december 2024 tot en met januari 2025. Binnen één maand kwamen er bijna 450 meldingen binnen van VvE’s die problemen ondervonden bij het openen van een rekening. Bijna de helft van hen stuitte op grote obstakels; dertig procent werd bij de bank zelfs volledig geweigerd. De gevolgen zijn concreet: zonder rekening kan een VvE geen maandelijkse bijdragen innen, geen onderhoud betalen en niet sparen voor toekomstige investeringen in bijvoorbeeld isolatie of zonnepanelen.

In een brief aan de Tweede Kamer van mei 2025 stelde minister Heinen van Financiën dat banken hun klantonderzoeken proportioneel moeten uitvoeren, met het daadwerkelijke risico als leidraad. Bij VvE’s is dat risico doorgaans laag. Op 24 maart 2026 werden opnieuw Kamervragen beantwoord over onderhoud en verduurzaming van VvE’s, waarbij toegang tot financiële diensten opnieuw aan de orde kwam.

Digitaal bankieren als stap naar duurzamer financieel beheer

De duurzaamheidswinst van digitaal bankieren zit niet alleen in het beleggingsbeleid van een aanbieder, maar ook in de manier waarop het dagelijks bankieren is ingericht. Aanbieders zonder uitgebreid fysiek kantorennetwerk verbruiken minder energie en genereren minder afval. Papieren afschriften, fysieke pasaanvragen en handmatige exportbestanden behoren bij volledig digitale rekeningen grotendeels tot het verleden. Voor organisaties die hun ecologische voetafdruk serieus nemen, telt dit mee in de bredere afweging.

Daar komt bij dat digitale rekeningen doorgaans directe koppelingen bieden met gangbare boekhoudpakketten. In de praktijk betekent dit dat banktransacties automatisch worden ingeladen in de boekhoudsoftware, zonder dat daar handmatige exports of imports aan te pas komen. Voor een MKB-ondernemer die maandelijks tientallen facturen verwerkt, scheelt dat uren aan administratief werk. Voor een VvE-penningmeester die vrijwillig zijn tijd inzet, betekent het dat hij zich kan richten op het beheer van het gebouw in plaats van op het bijhouden van spreadsheets. Minder verspilde tijd en minder fouten zijn in dat opzicht ook een vorm van efficiënt rentmeesterschap van de beschikbare middelen, en dat sluit nauw aan bij de principes van maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Waar let je op bij een verantwoorde zakelijke rekening?

Of je nu ondernemer bent met een BV, een VOF runt of penningmeester bent van een VvE of stichting: een aantal concrete criteria helpt bij het beoordelen van een zakelijke rekening vanuit een MVO-perspectief.

  • Transparantie over kosten: zijn alle kosten vooraf inzichtelijk, inclusief transactiekosten en eventuele bijkomende kosten voor klantonderzoek? Verborgen kosten staan haaks op eerlijk en transparant ondernemen.
  • Digitale toegankelijkheid: kunnen alle bevoegde personen, zoals meerdere bestuursleden of een externe boekhouder, eenvoudig toegang krijgen zonder omslachtige procedures? Voor VvE’s en stichtingen met wisselende besturen is dit een bijzonder relevant punt.
  • Snelheid van onboarding: hoe lang duurt het voordat de rekening operationeel is? Voor starters en VvE’s is een snelle doorlooptijd niet alleen prettig, maar soms ook noodzakelijk om betalingsverplichtingen na te kunnen komen.
  • Integraties met boekhoudpakketten: een automatische koppeling vermindert handmatig werk, verlaagt de kans op fouten en zorgt voor actuele financiële informatie zonder extra inspanning.
  • Duurzaamheidsbeleid van de aanbieder: waar investeert de bank het geld van haar klanten? De Eerlijke Bankwijzer, het onafhankelijke onderzoek van Amnesty International, Milieudefensie, Oxfam Novib, PAX en World Animal Protection, biedt hiervoor een bruikbaar en toegankelijk referentiekader.
  • Geaccepteerde rechtsvormen: niet elke aanbieder accepteert VvE’s, stichtingen of verenigingen. Dit vooraf controleren voorkomt langdurige procedures en teleurstellingen achteraf.

Financiële transparantie is ook een vorm van duurzaamheid

De resultaten van de Eerlijke Bankwijzer 2026 laten zien dat duurzaamheid in de bankwereld geen vanzelfsprekendheid is, en dat bewuste keuzes van ondernemers en bestuurders er daadwerkelijk toe doen. Duurzaam ondernemen gaat over de lange termijn: over keuzes die niet alleen vandaag renderen, maar ook bijdragen aan een toekomstbestendig fundament voor de organisatie. De keuze voor een bankrekening past in dat bredere plaatje. Een rekening die real-time inzicht biedt, weinig administratieve rompslomp veroorzaakt en toegankelijk is voor alle betrokkenen, versterkt goed bestuur. En goed bestuur is een van de pijlers waarop maatschappelijk verantwoord ondernemen rust.

De discussie over duurzaam bankieren gaat terecht over investeringsbeleid en klimaatimpact. Maar de toegankelijkheid van financiële diensten, de transparantie over kosten en de digitale inrichting van het dagelijks betalingsverkeer zijn minstens zo relevant. Voor ondernemers en bestuurders die hun organisatie toekomstbestendig willen inrichten, loont het om ook op dit vlak bewuste en goed geïnformeerde keuzes te maken.