Europa heeft veel troeven in handen voor toekomstig verdienvermogen, met sterke posities in schone technologie, circulaire innovatie en duurzame bedrijfsmodellen, maar weet dit voordeel onvoldoende te benutten. Een nieuw rapport van de Impact Economy Foundation, ontwikkeld in samenwerking met Impact Institute en Singapore Management University, laat zien dat er één cruciale stap nodig is om dit potentieel volledig te benutten: het beprijzen van impact in de markt.
Het True Profits-rapport berekent de True Profit, de financiële winst nadat belangrijke sociale en milieukosten zijn meegenomen, van de twintig grootste Europese bedrijven op basis van marktkapitalisatie. De uitkomst is ondubbelzinnig: de huidige marktregels in Europa belonen bedrijven die schade afwentelen op de samenleving, terwijl bedrijven die vooroplopen op het gebied van duurzaamheid op achterstand worden gezet.
Belangrijkste bevindingen
Enerzijds bedragen de totale jaarlijkse positieve bijdragen aan de samenleving van de 20 onderzochte bedrijven circa € 427 miljard. Deze baten omvatten consumentenwaarde, welzijn van werknemers en financiële rendementen voor beleggers.
Anderzijds:
- Klimaatgerelateerde kosten alleen al absorberen 60% van de gerapporteerde winsten.
- Als alle externaliteiten volledig worden meegeteld, verandert de gecombineerde winst van € 209 miljard in een nettoverlies van € 19 miljard (zie figuur).
- Voor elke euro omzet genereren bedrijven €0,16 aan sociale en milieukosten die niet in de winst worden meegenomen.
Deze bevindingen onderstrepen dat het huidige economische model in Europa systematisch bedrijfsmodellen bevoordeelt die kosten afwentelen op de samenleving, terwijl bedrijven die investeren in schone, duurzame oplossingen juist onvoldoende worden gewaardeerd.
“Door materiële sociale en milieueffecten te vertalen naar de taal van financiën, integreert True Profit financiële winst met positieve en negatieve impact om de netto waardecreatie van een bedrijf voor de samenleving zichtbaar te maken,” zegt Hao Liang, Professor of Finance aan Singapore Management University.
‘Profitability Gap’
“Europa heeft geen gebrek aan duurzame oplossingen. Het ontbreekt aan een markt die ze beloont,” zegt Werner Schouten, directeur van de Impact Economy Foundation. “Bedrijven die voorop willen lopen in duurzaamheid worden geconfronteerd met een duidelijke ‘Profitability Gap’. Zolang maatschappelijke kosten niet worden beprijsd, zullen duurzame technologieën en bedrijfsmodellen moeite hebben om op te schalen.”
Op een moment dat Europa worstelt met hoge energieprijzen, geopolitieke druk en mondiale concurrentie, demonstreert het rapport de potentie van duurzaam concurrentievermogen. De Chinese schone-technologiesector is inmiddels al goed voor meer dan 11% van het bbp en meer dan een derde van de economische groei. Europa beschikt over de innovatiekracht, de industriële basis en de sterke instituties om te concurreren, maar alleen als markten de goede dingen gaan belonen.
Momenteel heeft circulaire productie het moeilijk tegenover lineaire productie. Groene ammoniak kan niet concurreren met grijze. Duurzame voedselproducenten verliezen het van conventionele. Niet omdat het slechtere bedrijven zijn, maar omdat de marktregels de werkelijke kosten nog niet weerspiegelen.
“Europese bedrijven worden weggeconcurreerd met goedkope troep van zombiebedrijven – van ultra-fast fashion tot plastic prularia. Het is de hoogste tijd dat bedrijven die wel waarde toevoegen aan mens, milieu en maatschappij ook beloond worden. Het is de hoogste tijd voor echte winst.” – Michel Scholte, co-founder Impact Institute.
Impact winstgevend maken
De EU heeft al het meest ambitieuze systeem voor duurzaamheidsrapportage ter wereld opgebouwd, via de CSRD, de EU-taxonomie en aanverwante kaders. Maar transparantie alleen transformeert markten niet. Het centrale argument van het rapport is dat Europa die data nu moet gebruiken om marktprikkels te hervormen en impact winstgevend te maken. Drie hefbomen kunnen dat bewerkstelligen:
- True Profit Tax.
Een True Profit Tax koppelt de vennootschapsbelastingtarieven aan de netto sociale en milieuimpact van een bedrijf, op basis van de duurzaamheidsdata die bedrijven al verplicht moeten rapporteren. Bedrijven die echte waarde creëren voor de samenleving betalen minder. Degenen die schade veroorzaken betalen meer. Daarnaast zou een uitbreiding van de Europese koolstofgrensheffing (CBAM) buiten CO2, om ook biodiversiteitsschade, vervuiling en materiaalwinning te dekken, een eerlijk internationaal speelveld creëren. - Duurzame investeringen goedkoper maken.
Impactafhankelijke rentetarieven zouden de leenkosten verlagen voor bedrijven en projecten die positieve sociale en milieurendementen genereren. Voortbouwend op bestaande groene financieringskaders zou dit kapitaal sturen naar de bedrijfsmodellen die Europa nodig heeft om op lange termijn te concurreren. - Duurzaamheidsinvesteringen als activa boeken, niet als kosten.
Activeer uitgaven voor klimaat en biodiversiteit op de balans om ze te erkennen als langetermijnactiva.
“Samen kunnen we een economie bouwen waarin de meest impactvolle technologieën en oplossingen ook de meest concurrerende en winstgevende zijn. Dat is de enige duurzame definitie van concurrentievermogen”, aldus Werner Schouten.
Over de True Profits Assessment
De True Profits Assessment is ontwikkeld door de Impact Economy Foundation in samenwerking met Singapore Management University en Impact Institute. Het rapport analyseert de 20 grootste Europese bedrijven op basis van marktkapitalisatie en berekent voor elk bedrijf de True Profit – financiële inkomsten gecorrigeerd voor gekwantificeerde sociale en milieukosten en -baten. De methodologie bouwt voort op het Impact Weighted Accounts Framework (IWAF) en omvat impacts op het gebied van klimaat, luchtkwaliteit, biodiversiteit, materiaalgebruik, welzijn van medewerkers en consumentenwaarde.
Over de Impact Economy Foundation
De Impact Economy Foundation versnelt de transitie naar een economie waarin ondernemerschap en innovatie bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke uitdagingen. Door het ontwikkelen van instrumenten, bewegingen en prikkels zoals True Profits zorgt IEF ervoor dat goed doen ook goed voor het bedrijf is. De stichting werkt samen met toonaangevende academische instellingen en wereldwijde netwerken, waaronder Harvard Business School, Impact Institute en Singapore Management University.
