Het energiesysteem van de toekomst kan niet alleen op zon en wind draaien. Ook duurzame moleculen zoals groen gas en waterstof zijn essentieel. Vooral voor de verduurzaming van sectoren die (nog) niet kunnen elektrificeren. Maar ook voor flexibiliteit en opslag én om de druk op het stroomnet te verlichten. Vooral dat laatste is nú urgenter dan ooit. Netbeheerders investeren ongekend in de uitbreiding van het elektriciteitsnet, terwijl de vraag zó snel groeit dat transportcapaciteit schaars blijft. Netbeheer Nederland heeft daarom voor het commissiedebat Waterstof, groen gas en andere energiedragers van 4 maart de Kamer gewezen op concrete keuzes die gemaakt kunnen worden. Zo nemen we onzekerheden weg, kunnen we de uitvoering versnellen en bedrijven de duidelijkheid geven om nu in ons land te investeren.
Groen gas
Groen gas is een volledig duurzame één-op-éen vervanger van aardgas. Het kan via de bestaande gasinfrastructuur relatief snel opschalen, zonder grote aanpassingen bij eindgebruikers of ingrijpend graafwerk. Daarmee biedt het perspectief waar elektrificatie (nu) niet mogelijk of praktisch is en helpt het de druk op het elektriciteitsnet te verlagen.
Om die opschaling écht op gang te brengen zijn volgens ons deze vier stappen nodig:
- Een duidelijke vraagzekerheid. Voer de bijmengverplichting uiterlijk in 2027 in en zorg voor een ambitieus groeipad tot 2035. Met daarbij een tijdig evaluatiemoment zodat bij succes verder opgeschaald kan worden.
- Geef provincies en gemeenten eigenaarschap. Maak hen mede verantwoordelijk voor regionale productiedoelen en het aanwijzen van geschikte locaties. Op die manier kan vergunningverlening en realisatie sneller gaan.
- Voorkom dat netaansluitingen de rem zetten op projecten. Neem groen gasproductie en benodigde aansluitingen expliciet mee in het prioriteringskader. Zo lopen projecten met grote maatschappelijke waarde niet vast.
- Geef groen gas een eerlijke kans. Reserveer budget omdat groen gas nu in de praktijk kan worden weggedrukt terwijl de systeemwaarde groot is.
Daarnaast is het belangrijk dat groengasprojecten niet onnodig stranden in vergunningprocedures. Maak een werkbare route mogelijk om kleine emissies in de exploitatiefase te kunnen accepteren wanneer aantoonbaar sprake is van netto stikstofwinst in de keten.
Waterstof
Waterstof is cruciaal voor de verduurzaming van de industrie en andere processen die lastig te elektrificeren zijn. Om de waterstofmarkt van de grond te krijgen is heldere fasering nodig. Met op korte termijn ook ruimte voor koolstofarme waterstof (met CO₂-opslag) als betaalbare route voor grote emissiereducties.
We vragen aandacht voor:
- Zorg voor duidelijkheid over regionale waterstofdistributie. Wijs netbeheerders (als huidige beheerders van het aardgasnet) verantwoordelijkheid toe voor regionale distributienetten, zodat partijen weten waar ze aan toe zijn en vertraging door onduidelijke marktordening wordt voorkomen.
- Betaalbare en voorspelbare infrastructuur is essentieel. Voer voor het nationale waterstoftransportnet intertemporele kostentoerekening (amortisatie) in om tarieven stabiel te houden, en werk de nationale ambities tijdig uit richting 1 GW elektrolyse in 2030 en 3–4 GW richting 2035.
- Maak investeringsbeslissingen mogelijk voor koolstofarme waterstof en CCS. Met ruimte voor projecten die aardgas vervangen door koolstofarme waterstofproductie. De randvoorwaarden voor de eerste CCS-projecten moeten tijdig op orde zijn.
- Waarborg de leveringszekerheid. Zet in op een capaciteitsmechanisme voor CO₂-vrije regelbare opwek en maak een plan om gascentrales uiterlijk in 2040 te kunnen aansluiten op het waterstofnet.
- Steun ook de oproep van de waterstofketen.
We staan achter de gezamenlijke oproep vanuit de waterstofketen om de waterstofmarkt te versterken voor behoud van industrie, groene groei en strategische autonomie. In die oproep wordt benadrukt dat Nederland – met sterke industrie, haveninfrastructuur en wind op zee – een logische plek is om de waterstofindustrie op te bouwen. Dit vraagt wel om gerichte beleidskeuzes: opschalen via koolstofarme waterstof en CCS. Infrastructuur betaalbaar en voorspelbaar houden. Vraag naar groene waterstof stimuleren en Europese vraagcreatie voor duurzame industriële producten aanjagen.
