De mondiale uitbreiding van mijnbouw- en raffinagecapaciteit schiet tekort om de explosieve groei van de vraag naar kritische grondstoffen (zoals lithium, nikkel en kobalt) bij te benen. Dit is een stok in de wielen voor de energietransitie en de voortschrijdende digitalisering (AI). Dat stelt kredietverzekeraar Allianz Trade in een recente analyse.
Volgens de onderzoekers van Allianz Trade is tot 2040 wereldwijd circa 1.100 miljard dollar nodig voor de winning van kritische materialen. Minder dan de helft van de benodigde investeringen ligt volgens de kredietverzekeraar op schema.
De druk op mijnbouw en raffinage neemt sterk toe door de vraag-explosie die wordt veroorzaakt door twee transities die gelijktijdig plaatsvinden: decarbonisatie én digitalisering. Aan de ene kant de ontwikkeling van elektrificatie, hernieuwbare energie en opslag en verzwaarde elektriciteitsnetten. Tegelijkertijd verlangen de digitalisering en de opkomst van AI grote investeringen in datacenters en rekeninfrastructuur. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) heeft de vraag-toename becijferd: de vraag naar lithium vervijfvoudigt richting 2040; de vraag naar grafiet en nikkel verdubbelt. De vraag naar kobalt en zeldzame aardmetalen neemt met 50–60% toe. En de vraag naar koper met circa 30%. Om deze explosie op te vangen zijn niet alleen nieuwe mijnen nodig, maar ook extra verwerkingscapaciteit, infrastructuur en geschoolde arbeidskrachten.
Europa: “to little to late”
De EU heeft eerder al de Critical Raw Materials Act (CRMA) en het RESourceEU-actieplan ingevoerd. Het doel is onder meer om voor 2030 minstens 10% van de jaarlijkse behoefte aan kritische materialen te winnen binnen de EU, 40% binnen de EU te verwerken en 25% via recycling te dekken. Johan Geeroms (Director Risk Underwriting Benelux van Allianz Trade): “Onze researchafdeling heeft al eerder aangetoond dat dit een heel moeilijk verhaal gaat worden. In onze ogen is het to little to late.”
Geeroms wijst om de CRMA. Hierin staat onder meer dat Europa voor 18 geselecteerde grondstoffen 10% uit eigen mijnen moet komen. Voor 7 grondstoffen zal dat zeker niet gaan lukken stelt Allianz Trade (namelijk antimoon, boraat, mangaan, natuurlijk grafiet, zeldzame aardmetalen, tantaal en titanium). Verder zijn er 24 grondstoffen benoemd waarvoor de EU eist dat ten minste 40% van het jaarlijkse verbruik uit eigen raffinage moet komen. Volgens Allianz Trade gaat dat voor 21 grondstoffen niet lukken.
“Duurzaamheid is een must”
Geeroms: “Europa raakt steeds verder achterop in de race om kritische metalen. Duurzaamheidseisen van de EU zitten de mijnbouw in de weg en ook is het investeringsniveau veel te laag. Strenge milieu-eisen maken nieuwe mijnbouwprojecten duurder en trager. Dat schrikt investeerders af. Tegelijkertijd is duurzame mijnbouw wel een must. Duurzame mijnbouw is een voorwaarde voor financiering, verzekering en maatschappelijke acceptatie.”
Lastige paradox
Duurzaamheid en mijnbouw is een venijnige combinatie. Geeroms wijst op de slechte reputatie van mijnbouw vanwege milieuschade, slechte arbeidsomstandigheden en waterverontreiniging. “Alleen al voor goud- en steenkoolwinning is de afgelopen 25 jaar wereldwijd zo’n 20.000 vierkante kilometer aan bos gekapt. Europa staat voor een lastige paradox: meer mijnbouw is absoluut noodzakelijk om de afhankelijkheid van met name China te beperken, maar het zal hoe dan ook duurzaam moeten gebeuren. Dat zorgt voor een ongelijk speelveld. Duurzaamheid staat in Europa op een hoger plan dan in veel andere delen van de wereld. De EU heeft misschien wel de strengste milieuwetten ter wereld (European Green Deal, klimaatneutraliteit 2050). Elders is de mijnbouw veel minder schoon dan hier.”
