Nederland staat voor een ongekende verschuiving in de manier waarop energie wordt opgewekt en verhandeld. Duurzaamheidsondernemer en energietransitie-expert Ruud Koornstra stelt in een uitzending van WNL: “Energie is in 2030 nagenoeg gratis in Nederland”. Deze uitspraak maakte flink wat reacties los in politiek en onder energiebedrijven. Hij baseert zijn optimistische uitspraak op de snelle groei van duurzame technologieën en de dalende kosten van zonne- en windenergie.
De invloed zonne- en windenergie op de marktprijzen
Nederland heeft in de afgelopen jaren al flinke stappen gezet in de uitrol van hernieuwbare energiebronnen. Het aandeel elektriciteit dat wordt opgewekt uit zon en wind is sterk toegenomen en wordt steeds goedkoper door technologische innovatie en schaalvergroting. Volgens cijfers van het CBS is ruim de helft van de elektriciteit in Nederland inmiddels afkomstig van duurzame bronnen. Dat is een enorme verschuiving ten opzichte van enkele jaren geleden. Koornstra beweert dat als we de huidige technische middelen (zonne- en windenergie) slim inzetten, we in 2030 vrijwel gratis energie aan kunnen bieden voor iedereen in Nederland. Daarbij moet het belang van de eindgebruiker voorop worden gesteld. “Ik beloof het. Het gaat écht gebeuren.”, vertelt Koornstra in het radioprogramma Stand van Nederland.
Netcongestie en opslag bepalen het tempo van de energietransitie
Eén van de grootste obstakels op weg naar een toekomst met extreem lage energieprijzen is netcongestie. Het bestaande elektriciteitsnet raakt op veel plekken vol. Bedrijven en huishoudens die extra capaciteit willen aansluiten, krijgen nu te maken met langere wachttijden voor aansluitingen. Opslag en flexibiliteit zijn nu eenmaal noodzakelijk, omdat zonne- en windenergie niet altijd evenredig beschikbaar zijn. Steeds meer Nederlandse bedrijven maken daarom de keuze om over te stappen naar een zakelijk dynamisch energiecontract. Ook zonder voldoende batterijopslag of andere vormen van energieopslag (zoals waterstof), blijft het moeilijk om de productie van duurzame energie af te stemmen op de vraag in het hele land.
Belastingen en vaste kosten blijven bestaan: niet volledig gratis dus
Het lijkt weer te mooi om waar te zijn bij het beeld van volledig gratis energie. Rene Peters, Energie-expert, bij TNO zegt het volgende hierover: “De opwekking van energie wordt steeds goedkoper, alleen is dat alleen de opwek. De kosten van energie om het bij de consument thuis te brengen, worden ook bepaald door transport, netbeheerders en belastingen.” Koornstra voegt daar aan toe: “Wat we dus moeten doen, is decentraal opwekken en decentraal gebruiken.” Zelfs als energie goedkoper wordt, blijven de vaste kosten om het naar de eindgebruiker te brengen dus nog steeds onderdeel van de energierekening.
