Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA toont ambitie om jarenlange stilstand te doorbreken. Stikstof, woningbouw en energietransitie worden aangepakt. De investeringen in onderwijs en de invoering van een suikertaks zijn verstandige keuzes. Dat verdient erkenning.
Toch stelt dit kabinet, dat zegt aan de slag te willen gaan, teleur. Zelfs deze eerste inzet – want dit kabinet moet meerderheden zoeken – is niet ambitieus genoeg om klimaatproblemen echt op te lossen en de woningmarkt vlot te trekken. Het akkoord ademt groot vertrouwen in technologie: kernenergie, CCS en landbouwinnovatie. Maar technologie alleen brengt ons niet binnen de ecologische grenzen. De vraag wat we moeten afbouwen, wordt nauwelijks gesteld. Fossiele subsidies worden slechts “in Europees verband” aangepakt. Zonder uitfaseringsbeleid plakken we het nieuwe op het oude.
Er wordt veel geld uitgetrokken voor weerbaarheid, maar dat vertaalt zich vooral in veiligheid – niet in vermindering van grondstof- en energieafhankelijkheid. Op dat vlak valt nog veel te winnen, voor bedrijven, consumenten én de toekomst van Nederland.
Vangnet
Belangrijker: transities vragen om draagvlak in de samenleving. Mensen durven te veranderen als ze een vangnet hebben en de lasten eerlijk verdeeld zijn. Dit akkoord doet het tegenovergestelde. Het eigen risico stijgt naar 460 euro, de WW wordt gehalveerd, huishoudelijke hulp verdwijnt uit de Wmo en arbeidsongeschikten worden aan hun lot overgelaten. Ondertussen blijven vermogens buiten schot: de “vrijheidsbijdrage” komt van arbeid, niet van kapitaal.
Zo ontstaat een spagaat. De nieuwe coalitie vraagt burgers om mee te bewegen, maar ontneemt hen de zekerheid die dat mogelijk maakt. Zonder draagvlak – in de samenleving én in de Kamer – wordt stilstand niet doorbroken, maar slechts uitgesteld.
Echte vooruitgang vraagt meer dan investeren. Het vraagt om moed om het oude af te bouwen, de lasten eerlijk te verdelen en het fundament te versterken waarop mensen durven te vertrouwen.
Hans Stegeman, Hoofdeconoom Triodos Bank