Ondanks dat bijna tweederde van de Nederlanders (62%) eerst onderzoekt of elektronica gerepareerd kan worden, vervangt 32% regelmatig apparaten die nog kunnen functioneren. De belangrijkste reden is dat repareren voor veel consumenten nog te duur of te ingewikkeld voelt. Tegelijkertijd heeft meer dan de helft van de Nederlanders (54%) nog nooit gehoord van de Europese Right to Repair Act, die op 31 juli in heel Europa in werking treedt en repareren toegankelijker en aantrekkelijker moet maken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van refurbed, de online marktplaats voor refurbished elektronica, onder 1.000 Nederlanders.
Uit het onderzoek blijkt dat 69% van de Nederlanders zich zorgen maakt over de groeiende hoeveelheid elektronisch afval. Ruim een derde (36%) heeft inmiddels ervaring met refurbished elektronica. Maar tegelijkertijd vervangt 32% regelmatig apparaten die nog functioneren door nieuw en laat een groot deel (54%) van de Nederlanders oude of ongebruikte elektronica thuis verstoffen. Volgens Ruth Mugge, hoogleraar Design for Sustainable Consumer Behaviour aan de TU Delft, is dat geen kwestie van onwil: “We vragen mensen vaak om duurzamere keuzes te maken, maar het systeem waarin zij die keuzes maken is daar nog helemaal niet op ingericht. Zolang een nieuw apparaat sneller, eenvoudiger en zekerder is dan een reparatie, blijft vervangen voor veel mensen de meest logische keuze.”
Dat is relevant omdat de grootste milieu-impact van elektronica niet ontstaat wanneer een apparaat wordt weggegooid, maar veel eerder in de productieketen. Uit eerder onderzoek van refurbed en het Oostenrijkse onderzoeksinstituut Fraunhofer blijkt dat de productie van één nieuwe smartphone verantwoordelijk is voor ongeveer 70 kilogram CO₂-equivalenten. Juist daarom kan het verlengen van de levensduur van bestaande apparaten een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van de milieu-impact van consumentenelektronica.
Repareren voelt nog niet als de logische keuze
Waarom reparatie dan niet vanzelfsprekend is? De belangrijkste drempel blijkt het reparatieproces zelf. Zo noemt 42% de kosten als belangrijkste reden om een apparaat niet te laten repareren. Daarnaast ervaart 18% repareren als te veel gedoe, weet 13% niet waar zij terechtkunnen en verwacht 12% dat een reparatie te lang duurt.
Nieuwe reparatiewet grotendeels onbekend
Vanaf 31 juli 2026 gelden in de hele EU strengere en uniforme regels rond de Right to Repair Act. Deze wetgeving blijkt nog bij veel consumenten onbekend: 54% heeft nog nooit gehoord van de Right to Repair Act en 58% weet niet goed welke rechten zij hebben wanneer een elektronisch apparaat defect raakt.
Fabrikanten moeten consumenten beter informeren over reparatiemogelijkheden, reserveonderdelen langer beschikbaar houden en onafhankelijke reparateurs betere toegang geven tot onderdelen en technische informatie. De wet moet bovendien voorkomen dat fabrikanten reparatie onnodig bemoeilijken door contractuele, softwarematige of technische beperkingen op te leggen. Daarmee wil de Europese Unie de levensduur van consumentenelektronica verlengen en de hoeveelheid elektronisch afval terugdringen.
Kilian Kaminski, co-founder van refurbed: “Een recht op reparatie heeft pas waarde als repareren ook betaalbaar en toegankelijk is. Zolang een reparatie bijna net zo duur is als een nieuw apparaat of veel meer moeite kost, blijft vervangen voor veel consumenten de logische keuze. De Right to Repair Act is daarom een belangrijke eerste stap, maar uiteindelijk zal het succes afhangen van hoe toegankelijk repareren in de praktijk wordt.”
Consumenten verwachten ook actie van fabrikanten
Uit het onderzoek blijkt dat Nederlanders het terugdringen van elektronisch afval niet uitsluitend als een verantwoordelijkheid van consumenten zien. 41% noemt het een gezamenlijke verantwoordelijkheid van consumenten, fabrikanten en retailers. Wanneer één partij moet worden aangewezen, wijzen Nederlanders het vaakst naar fabrikanten (39%).
Kaminski besluit: “Het onderzoek toont aan dat consumenten hun verantwoordelijkheid willen nemen. Nu is het belangrijk dat fabrikanten dat ook doen. Producten die langer meegaan en eenvoudiger te repareren zijn, maken het veel makkelijker om daadwerkelijk voor een duurzame keuze te kiezen.”
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over Circulaire economie en abonneer je op de speciale Themanieuwsbrief!
