J.P. van Eesteren heeft het streven om in 2032, wanneer het bedrijf honderd jaar bestaat, volledig duurzaam te bouwen en ontwikkelen. Dat lukt alleen als duurzaamheid verankerd is in de gehele keten. Om aandacht te vragen hiervoor, wordt sinds dit jaar de JP Duurzame Voorloper prijs uitgereikt, aan leveranciers en onderaannemers die iedere dag het duurzame verschil maken. De eerste winnaars zijn Lammers Beton en Stiho. Zij vertellen over de rol van duurzaamheid in het dagelijks werk.

De trofee staat op de balie bij de ingang, vertelt Dion van den Dungen, expert duurzaamheid bij Lammers Beton trots. “We zien de prijs als een heel mooie erkenning voor waar we als bedrijf de afgelopen jaren mee bezig zijn geweest. Duurzaamheid wordt niet alleen door kartrekkers zoals de directie, het hoofd van de productie en ikzelf gedragen, maar ook door de voormannen, de molenbazen, de storters – kortom, door het hele team. We zijn trots dat we nu daarvoor waardering krijgen.”

Dion van den Dungen werkt sinds drie jaar voor Lammers Beton en heeft de markt in die tijd zien veranderen. “We zien een verschuiving in de hele keten: waar prijs eerst leidend was, wordt duurzaamheid steeds belangrijker. Die twee aspecten komen steeds dichter bij elkaar te liggen. Als Lammers Beton hebben we tijdig geïnvesteerd in duurzaamheid. Dat zie je terug in onze focus op cement- en klinkerreductie maar ook in de aanwezigheid van zonnepanelen op het dak, het elektrificeren van heftrucks en het transporteren van materialen en prefab producten met duurzame trucks op HVO100 diesel. Daarnaast wordt al het zand en grind dat we verwerken tijdens de productie elektrisch getransporteerd van de groeve naar onze fabrieken. Duurzaamheid zit dus niet alleen in ons product maar ook in onze bedrijfsvoering.”

Groene bloedlichaampjes

Ook Stiho is blij met de erkenning als JP Duurzame Voorloper. “Deze prijs is een enorme bekroning op de samenwerking die we met J.P. van Eesteren hebben”, zegt Dick IJff, manager landelijk werkende relaties. “Het is een bevestiging dat duurzaamheid altijd hoog in het vaandel staat, in alle contacten die we met elkaar hebben – of we nu materialen leveren voor iconische projecten, advies of rapportages bieden of concepten voorleggen. Een klant als J.P. van Eesteren maakt het meer dan waard om een stapje extra te zetten op duurzaamheidsgebied. We hebben allebei groene bloedlichaampjes.”

Duurzaamheid ligt aan de basis van het denken en doen van de leverancier van hout, plaatmateriaal en bouwmaterialen. “Stiho is een familiebedrijf. Dat is een enorme drijfveer om aan de toekomst te denken; je wilt het bedrijf beter doorgeven aan toekomstige generaties”, zegt Roshnie van der Zwan, projectmanager duurzaamheid. “Daarom zijn we ter voorbereiding van de viering van ons honderdjarig bestaan begonnen met het traject om B-Corp te worden. Het hele bedrijf werd doorgelicht, op verschillende impactgebieden zoals onze keten en onze eigen bedrijfsvoering. We zijn trots dat het is gelukt. En het mooie is: als B-Corp bedrijf moet je je op alle fronten aantoonbaar blijven verbeteren. Het is geen kwestie van afvinken en klaar!”

Elektrische bevoorrading

Transport en logistiek is een van de aspecten van de bedrijfsvoering waarin duurzaamheid duidelijk zichtbaar is. Dick IJff: “We zijn in 2020 gestart met de eerste elektrische vrachtauto; inmiddels rijden er nu 18. En Stiho gaat door. We hebben met een aantal klanten, waaronder met TBI, het moederbedrijf van J.P. van Eesteren, afspraken gemaakt over elektrische bevoorrading. Ook proberen we orders zoveel mogelijk te clusteren zodat we minder vaak hoeven te rijden. Dat is tweemaal duurzaamheidswinst.”

“Op het dak van ons centrale distributiecentrum in Utrecht liggen 4000 zonnepanelen”, vult Roshnie van der Zwan aan. “We gebruiken zelf een deel van die stroom voor het laadplein voor elektrische voertuigen maar leveren ook aan de nabijgelegen transporteur twee deuren verderop, als die extra stroom nodig heeft voor zijn koelhuizen. Zo help je elkaar verder.”

Hoe duurzaam is duurzaam eigenlijk?

Natuurlijk zit duurzaamheid ook verankerd in het assortiment van Stiho. Het bedrijf breidt het aanbod van duurzame alternatieven gestaag uit. “We waren bijvoorbeeld een van de eerste leveranciers die FSC-hout aanboden zonder meerprijs”, zegt Dick IJff trots. “In de loop der jaren hebben we het duurzame assortiment steeds verder uitgebouwd door het net op te halen bij klanten zoals J.P. van Eesteren en te vragen waaraan zij behoefte hebben.”

Uit de gesprekken met klanten bleek dat zij het vooral lastig vinden om te beoordelen hoe duurzaam een product daadwerkelijk is. Daarom laat Stiho nu de stamgegevens van producten zien in de webshop, als onderdeel van het Meetbaar Duurzaam programma. Roshnie van der Zwan: “We kijken hiervoor of producten één of meer duurzame keur- of kenmerken hebben. Wanneer een product een keurmerk heeft of twee van de drie kenmerken, classificeren wij het product als een duurzamere keuze. Momenteel vragen we ook EPD’s uit bij onze leveranciers. Een Environmental Product Declaration (EPD) is een document dat de milieu-impact van een bouwmateriaal in kaart brengt. Dat wordt steeds meer een maatstaf voor een duurzame keuze.”

Steeds meer betonmengsels

Lammers Beton en Stiho hebben de JP Duurzamer Voorloper prijs gewonnen omdat zij in de samenwerking binnen projecten van J.P. van Eesteren altijd kijken hoe het nóg duurzamer kan. Dion van den Dungen: “Ons standaardmengsel voldoet al aan de waardes van het Betonakkoord. We hebben geen klimaatkamer, dat maakt het sturen op klinkergehalte kritisch. Zo hebben we de afgelopen jaren gezien dat het klinkergehalte naar beneden kan. Ook experimenteren we met andere opties, zoals thermodekens of storten met warm water, om onze dagelijkse stortcyclus te blijven handhaven. Voor sommige projecten gaan we een stapje verder. Zoals bij RottaNova, bijvoorbeeld. Daar hebben we met geopolymeerwanden en CEM III B met biochar gewerkt, voor een nog duurzamer resultaat.”

Dat is een heel verschil met vroeger. “Toen was beton, beton”, zegt hij. “Je had één mengsel dat overal in ging. Nu kijken we naar de sterkte die we moeten halen en stemmen daar het cement- en klinkergehalte op af. We zijn iedere dag in het lab bezig om mengsels te testen, op sterkte en op kleur. Steeds andere mengsels in plaats van één standaard beton vraagt wat van je organisatie. Daarom nemen we onze mensen daarin mee. Iedereen weet waarvoor we dit doen en dat maakt het verder verduurzamen gemakkelijker. En iedereen draagt zijn of haar steentje bij, van verkoop tot productie. Zo willen we een CO2-footprint meenemen in onze offertes: dan kunnen we naast ons standaardmengsel ook duurzamere soorten laten zien.”

Circulair hout

Een extra stap zetten voor duurzaamheid doet Stiho op verschillende manieren, afhankelijk van het project. Dick IJff licht er twee uit, die voor hem uitblinken. “Zo hebben we voor het project Binnenhof afgesproken dat het transport van materialen zero emissie plaatsvindt: alles wordt elektrisch vervoerd. Voor dit omvangrijke renovatieproject hebben we ook veel beschermingsmaterialen geleverd, met een terugkoopafspraak: wat over is, kopen we terug voor hergebruik in andere projecten. Voor project Triodos Bank in Driebergen zijn we een stap verder gegaan en hebben we hout geleverd voor een circulaire luifel. Dat werd in Rotterdam ‘geoogst’ uit huizen die gesloopt zouden worden. Het had wat voeten in aarde maar dat hebben we uiteindelijk samen voor elkaar gekregen.”

Meerdere oplossingen voor de toekomst

Verschillende aanpakken voor verschillende situaties – dat blijft voorlopig de weg naar verduurzaming, denk Dion van den Dungen. “Voor beton is er niet één overkoepelende oplossing die in alle situaties toepasbaar is. Tegelijkertijd moeten we rekening houden met grondstoffenschaarste: zand, grind en staalslakken raken ooit een keer op. We zetten daarom in op verschillende initiatieven en kijken ondertussen ook naar alternatieve bindmiddelen zoals gecalcineerde klei. Daarbij hebben we als Lammers Beton de luxe dat we zes betontechnologen in dienst hebben, een dedicated team voor onderzoek en ruim 150 medewerkers in de productie. We voldoen al aan de plafondwaardes van het Betonakkoord. Dat is voor veel kleinere ondernemingen al een hele uitdaging.”

Elkaar blijven uitdagen

Stappen vooruitzetten lukt alleen door nauw samen te werken, met opdrachtgevers en met concurrenten. “In het lab kunnen we voorwerk doen maar door nieuwe oplossingen uit te proberen tijdens een pilot leer je veel meer. Daarom is het goed om elkaar als opdrachtgever en leverancier uit te dagen: wat willen zij en wat kunnen wij? De kennis die we opdoen, delen we weer in de sectorvereniging Betonproducenten Nederland. Zo hebben we als producenten gezamenlijk het geopolymeerproces kunnen optimaliseren. Dus samenwerking op alle fronten is cruciaal voor verduurzamen.”

Sustainabuild Collective

Samen bereik je inderdaad meer dan alleen, denkt ook Stiho. “Daarom zijn we initiatiefnemer van het Sustainabuild Collective”, vertelt Roshnie van der Zwan. “Dat is een platform waarbij we met concullega’s en sectorgenoten samenwerken om op één plek duurzaamheidsdata van materialen te verzamelen. In plaats van elkaar bezig te houden en ieder afzonderlijk informatie op te vragen bij leveranciers, proberen we dit proces zo goed mogelijk te stroomlijnen en aan te sluiten bij definities en standaarden die er al zijn in de bouwmaterialen-sector, maar ook in de bredere bouwsector. Zo kunnen we allemaal onze klanten uiteindelijk beter adviseren en onderbouwen waarom iets een duurzamere keuze is. En maken we duurzaamheid zo concreter en meetbaar.”

Samen optrekken

Dat bouwen met de gebruiks- en eindfase in het achterhoofd veel meer de norm wordt, helpt ook bij het samen verder verduurzamen, ziet Roshnie van der Zwan. “Als je dat doet, maak je andere, meer duurzame keuzes aan de voorkant. Denk bijvoorbeeld aan alle hittegolven van afgelopen zomer. Dan wordt een groen dak of biobased isolatie een aantrekkelijke optie om de temperatuur in de woning te verlagen. Tegelijkertijd wordt de herbruikbaarheid van materialen steeds belangrijker. In de ontwerpfase moet je al goed nadenken over hoe je een gebouw kunt ontmantelen.”

“Wat er nu op de calculatieafdeling ligt, wordt pas over drie, vier jaar misschien een keer gebouwd”, vult Dick IJff aan. “Daarom is het zo belangrijk om samen op te trekken, elkaar te blijven uitdagen en de verduurzaming waar we allemaal naar op zoek zijn, samen vorm te geven.”

Foto: Statie Photography

 

Bron: J.P. van Eesteren