Voor het achtste jaar op rij brengt Bouwend Nederland de Top 25 duurzame aanbesteders uit. De lijst laat zien welke opdrachtgevers aannemers het meest uitdagen om duurzaam te werken. Voor het eerst sinds de start van de lijst dalen de scores: opdrachtgevers gunnen minder vaak op duurzaamheid en kiezen vaker voor laagste prijs. Daarom worden dit jaar de opdrachtgevers in het zonnetje die hun score het sterkst verbeterden: Universiteit Utrecht, provincie Zuid-Holland en gemeente Helmond. Provincie Noord-Brabant en gemeente Eindhoven ontvangen een oorkonde voor hun eerste en tweede plaats.
Waarom we dit jaar de stijgers belonen? Na jaren van vooruitgang zagen we vorig jaar de groei van duurzaam aanbesteden al afvlakken. Dit jaar zet de daling in. De 25 beste aanbesteders scoren gemiddeld 3,83, tegenover 3,98 vorig jaar. “De daling in duurzaam aanbesteden is zorgelijk. Juist daarom belonen we dit jaar graag de opdrachtgevers die tegen de stroom in zwemmen,” zegt Jos van Alphen, samensteller van de lijst. “We kijken daarbij naar wie zijn score het meest verbeterde. Helmond, Zuid-Holland en Universiteit Utrecht bewijzen dat iedere opdrachtgever kan groeien.”
Universiteit Utrecht maakt de grootste sprong
Geen enkele opdrachtgever maakte zo’n grote sprong als Universiteit Utrecht. De universiteit stond vorig jaar nog op plaats 80, met een score van 2,00. Nu staat zij op plaats 23 met een score van 3,27. Daarmee laat Universiteit Utrecht zien dat ook kennisinstellingen een rol spelen in de verduurzaming van de bouw.
Zuid-Holland vroeg om advies en ging aan de slag
Provincie Zuid-Holland stond twee jaar geleden nog op plaats 62. Vorig jaar klom de provincie naar plaats 21, met een score van 3,42. Nu deelt Zuid-Holland de derde plaats met een score van 4,50. “Zuid-Holland heeft zich echt uitgesloofd om duurzaamheid duidelijker in haar opdrachten naar voren te brengen,” vertelt Van Alphen. “Ze nodigden ons twee keer uit om te vertellen hoe ze beter konden scoren. Daar gingen ze echt mee aan de slag.”
Helmond sluit af met een knallende eindsprint
Gemeente Helmond deelt de derde plaats met Zuid-Holland, eveneens met een score van 4,50. Twee jaar geleden stond Helmond nog op plaats 46, vorig jaar op plaats 20 met een score van 3,44. In het laatste kwartaal van 2025 deed de gemeente vier aanbestedingen. Drie daarvan kregen de hoogste score.
Helmond beloont consequent aannemers die aanbieden hun uitstoot extra te beperken. Daarnaast kiest de gemeente geregeld voor andere duurzame opties. Denk aan de MKI (de milieukostenindicator, die de milieu-impact van een ontwerp in euro’s uitdrukt), ruimte voor innovaties en een clausule in het contract voor extra verduurzaming.
Noord-Brabant en Eindhoven aan kop
Provincie Noord-Brabant voert voor de achtste keer de lijst aan, opnieuw met een score van 5,64. Die prachtige prestatie vieren we graag.
Vorig jaar zetten we Eindhoven al in het zonnetje als ambassadeur van duurzaam aanbesteden. Dit jaar stijgt de gemeente van plaats 7 naar plaats 2, met een score van 4,75. Ook Eindhoven ontvangt daarvoor een oorkonde.
Minder duurzaam gegund, vaker laagste prijs
Opdrachtgevers deden in 2025 meer aanbestedingen (1.724), maar gunden er minder op duurzaamheid (709). Het aandeel duurzame gunningen daalde van 46,9 naar 41,1 procent. Bij infrawerken kozen opdrachtgevers in 34 procent van de gevallen voor laagste prijs, tegenover 30 procent een jaar eerder.
Ook laten opdrachtgevers duurzaamheid minder zwaar meewegen. Dat gewicht bepaalt hoeveel een aannemer met een duurzamer aanbod kan winnen, bijvoorbeeld als percentage van de beoordeling of als korting op zijn prijs. Het aantal aanbestedingen waarin duurzaamheid flink meetelt, daalde van 304 naar 231. Het aantal waarin duurzaamheid maar licht meetelt, steeg van 169 naar 197.
Meer eisen, minder beloning
Opdrachtgevers stellen wel vaker eisen. Bij 85,5 procent van de aanbestedingen nemen zij iets op over duurzaamheid. Die groei zit volledig in voorschriften. Een voorschrift legt een minimum vast waar iedere aannemer aan moet voldoen. Wie meer doet, krijgt daar niets voor terug. Een gunningscriterium werkt anders. Dat beloont juist de aannemer die meer doet. Zo zet een opdrachtgever bedrijven aan om te investeren in schoon materieel, circulaire materialen en innovaties.
“Voorschriften werken eerder beperkend dan stimulerend,” legt Van Alphen uit. “Zeker als een opdrachtgever duurzame eisen stelt en daarna op laagste prijs gunt. Dan concurreren aannemers alleen op prijs en loont investeren in duurzaamheid niet. Juist die combinatie zien we helaas steeds vaker.”
Het tij keren
De eerste registraties over 2026 wijzen erop dat de daling doorzet. “Dat baart ons zorgen,” zegt Van Alphen. “Nederland wil in 2050 energieneutraal, circulair en klimaatbestendig zijn, en publieke opdrachtgevers hebben daarin een sleutelrol. Helmond, Zuid-Holland en Universiteit Utrecht laten zien dat groei mogelijk is. We hopen dat anderen hun voorbeeld volgen.”
De volledige Top 25 duurzame aanbesteders
