Open brief aan de minister van Klimaat en Groene Groei

 Voorkom dat het overgrote deel van 400.000 ton luierafval wordt verbrand: voer producentenverantwoordelijkheid in.

Geachte minister,

Jaarlijks ontstaat in Nederland circa 400.000 ton afval van babyluiers en incontinentiemateriaal (hierna: luiers). Slechts circa 15.000 ton daarvan wordt gerecycled. De rest wordt verbrand. Daarmee verdwijnen op grote schaal waardevolle grondstoffen en ontstaat CO₂-uitstoot die met recycling kan worden verminderd. Zolang een structurele aanpak uitblijft, blijft deze verspilling zich ieder jaar herhalen.

Diaper Recycling Europe roept u daarom op om een uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor luiers en incontinentiemateriaal in te voeren. Niet als vrijblijvende ambitie, maar als een uitvoerbaar stelsel met een concreet tijdpad, meetbare doelen en heldere verantwoordelijkheden. De kennis, initiatieven en recyclingtechnieken zijn aanwezig; nu is een kader nodig dat opschaling mogelijk maakt.

De milieuwinst ligt binnen bereik

Luierrecycling kan kunststoffen, cellulosevezels en, afhankelijk van het proces, superabsorberende polymeren terugbrengen in de economie. Volgens berekeningen van CE Delft bespaart recycling ten opzichte van verbranding circa 480 kg CO₂-equivalent per ton gebruikte luiers. Bij de huidige omvang van de afvalstroom is het potentiële effect dus aanzienlijk. De uiteindelijke milieuwinst hangt af van de technologie, het energiegebruik en de toepassing van de teruggewonnen materialen. Juist daarom stuurt een UPV op aantoonbare prestaties.

Het recyclen van gebruikte luiers geeft een grote hoeveelheid grondstoffen weer een nieuwe productcyclus. De besparing op materiaal en energie is enorm. Door het reeds bestaande beleidskader toe te passen, worden alleen materialen toegelaten die aantoonbaar aan kwaliteits- en veiligheidseisen voldoen. Zo kan de milieuwinst met betrekking de herwonnen grondstoffen verantwoord worden gerealiseerd.

Preventie, zindelijkheidstraining en wasbare producten verdienen blijvende aandacht, maar bieden niet voor iedere gebruiker of situatie een passende oplossing. Er blijft, naar onze verwachting, een grote afvalstroom bestaan, waarvoor recycling noodzakelijk is. Recycling is geen alternatief voor preventie, maar een onmisbare aanvulling.

Het recyclen van gebruikte luiers, sluit aan op de ‘Beleidsvisie Afvalverbranding’. Deze maatregel stuurt aan op een grote vermindering van afvalverbranding in 2030.  Het recyclen in plaats van verbranden van gebruikte luiers kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren.

De praktijk is er klaar voor; het landelijke kader ontbreekt

Inwoners, gemeenten, kinderopvanglocaties en zorginstellingen dragen al jaren bij aan gescheiden inzameling. Deze partijen vragen ook al jaren om uitbreiding van recycling-capaciteit. Hun inzet laat zien dat er maatschappelijk draagvlak én praktische ervaring aanwezig is. Zonder structureel landelijk kader blijven deze initiatieven echter versnipperd en blijft noodzakelijke opschaling van recycling uit. Een UPV kan die impasse doorbreken door inzameling, recycling en afzet als één keten te organiseren.

Producenten hebben invloed op materiaalkeuze, productontwerp en marktintroductie. Het is daarom logisch dat zij ook verantwoordelijkheid dragen voor de afvalfase. Die verantwoordelijkheid stimuleert beter recyclebaar ontwerp en maakt het mogelijk om samen met ketenpartners een doelmatig systeem op te bouwen.

Een goed ingerichte UPV beloont geen afzonderlijke bedrijven, maar aantoonbare resultaten. De regeling moet sturen op daadwerkelijke recycling, veilige materiaaltoepassingen, transparante kosten en een kostenefficiënte uitvoering. Langjarige afspraken over aanvoer en marktconforme verwerkingstarieven geven partijen de zekerheid om capaciteit op te bouwen. Zonder die zekerheid blijven investeringen achter en blijft verbranding de standaard.

Transparante kosten en aandacht voor betaalbaarheid

Niets doen is niet kosteloos. Nu wordt het overgrote deel van het luierafval ingezameld als restafval en verbrand, hetgeen betaald wordt uit de afvalstoffenheffing van ieder huishouden. De relevante keuze is daarom niet óf er kosten worden gemaakt, maar welk resultaat die kosten opleveren: blijvend grondstoffenverlies of een keten die materialen terugwint en uitstoot vermindert.

Volgens onderzoek van Cyclusmanagement bedragen de geraamde kosten voor inzameling en recycling circa € 0,02 per babyluier en € 0,04 per incontinentieproduct. Dit zijn geen vaststaande prijsverhogingen: de gevolgen voor gebruikers hangen af van de uitvoering, de mate van doorberekening en het verbruik. Juist een transparant stelsel maakt het mogelijk deze kosten te beheersen en eerlijk te verdelen.

Daarbij is bijzondere aandacht nodig voor mensen die afhankelijk zijn van incontinentiemateriaal. Betaalbaarheid moet vanaf het begin een expliciete randvoorwaarde zijn, niet een correctie achteraf.

Van ambitie naar uitvoering: neem nu vijf besluiten

Wij verzoeken u daarom om de volgende vijf besluiten te nemen:

  1. Een concreet tijdpad voor invoering van UPV vast te stellen.
  2. Meetbare doelen voor inzameling, recycling en materiaalterugwinning te formuleren.
  3. Onafhankelijke toetsing van milieu-, kwaliteits- en veiligheidsprestaties te borgen.
  4. Een transparant en kostenefficiënt uitvoeringsmodel te ontwikkelen, met aandacht voor betaalbaarheid.
  5. De uitbreiding van inzameling af te stemmen op beschikbare en geplande recyclingcapaciteit.

De afvalstroom is groot, de milieuwinst is concreet en de bereidheid in de keten is aanwezig. Wat ontbreekt, is politieke duidelijkheid. Met de invoering van een UPV kunt u bestaande initiatieven verbinden, recycling op schaal mogelijk maken en voorkomen dat bruikbare grondstoffen jaar na jaar in de verbrandingsoven verdwijnen.

Diaper Recycling Europe gaat graag op korte termijn met u, en alle leden van de kamercommissie ‘Circulaire Economie’ in gesprek, over het belang van luierrecycling en de toegevoegde waarde van de in te stellen UPV.

Elke verdere vertraging betekent opnieuw een jaar van vermijdbare verbranding, uitstoot en grondstoffenverlies. Kies voor een uitvoerbare UPV en maak van luierafval een volwaardige grondstoffenstroom.

Diaper Recycling Europe, Edwin Verhoef

Wie is Diaper Recycling Europe?

Diaper Recycling Europe heeft, samen met een aantal kennispartners, een technologie ontwikkeld voor het succesvol recyclen van gebruikte luiers en incontinentiemateriaal. Onze ambitie is een hoge en kwalitatieve materiaalterugwinning met een zo laag mogelijke milieubelasting. Dat betekent dat we de grondstoffen van luiers, te weten: cellulose, plastics en Super Absorbent Polymers (SAP’s), zorgvuldig scheiden en weer een nieuwe productcyclus geven voor veilige verwerking in nieuwe producten.

Wij doen dat door:

  • de Super Absorbent Polymers te deactiveren, anders is materiaalscheiding niet mogelijk
  • vooruitstrevende decontaminatietechnieken toe te passen, die de teruggewonnen materialen en het proces- en afvalwater ontdoen van ziekteverwekkers en medicijnen

Met behulp van onze technologie zijn we in staat om een groot deel van een gebruikte luier opnieuw te gebruiken. Daarbij gebruiken we technieken die, vergeleken met andere methoden, aanzienlijk minder energie en water vragen. De hoogwaarddige cellulose, plastics en SAP’s (en proceswater) die ons recyclingproces oplevert, zijn volledig vrij van ziekteverwekkers en medicijnen en kunnen veilig en verantwoord toegepast worden in nieuwe producten. Dat hebben we aangetoond in pilots, voor verdere opschaling is de invoering van de UPV een belangrijke schakel.

Diaper Recycling Europe spreekt met producenten, overheden, aanbieders van luierafval, afvalverwerkers, potentiële afnemers en financiers over de realisatie van recyclingprojecten.

In deze gesprekken zien wij een grote belangstelling voor gescheiden inzameling, verwerking en de toepassing van teruggewonnen materialen. Tegelijkertijd ervaren wij dat onzekerheid over de invoering en inrichting van een UPV investeringsbeslissingen bemoeilijkt.

Recyclingprojecten vragen om langjarige zekerheid over de hoeveelheid en kwaliteit van de aanvoer, verwerkingsinkomsten en de afzet van materialen. Een UPV neemt technische en commerciële risico’s niet weg, maar kan wel een belangrijk deel van de beleids- en ketenonzekerheid verminderen.

Dat is de achtergrond van deze open brief: een oproep om duidelijke voorwaarden te scheppen waaronder de keten verantwoord kan investeren in een opschaling van luierrecycling.