De wereldeconomie verliest jaarlijks naar schatting € 25,4 biljoen aan waarde als gevolg van verspillende productie- en consumptiepatronen—volgens het Circularity Gap Report 2026 (CGR®): The Value Gap, geproduceerd door Circle Economy in samenwerking met Deloitte Nederland. Circulaire strategieën kunnen een groot deel van die waarde behouden en terugwinnen door het beheer van materialen en producten te verbeteren. Het rapport onderzoekt vermijdbare waardeverliezen in de huidige lineaire economie, waar grondstoffen worden gewonnen, verwerkt tot producten, kortstondig gebruikt en vervolgens weggegooid. Volgens de analyse bedraagt de eerste schatting van deze verliezen 31% van het wereldwijde bruto binnenlands product (bbp), wat betekent dat voor elke € 3 aan wereldwijd gecreëerde waarde, ongeveer € 1 verloren gaat.
Verliezen omvatten slecht beheer van materialen en producten, evenals de milieu- en sociale kosten die in de lineaire economie niet worden meegerekend.
Hoe gaat waarde verloren?
Bijna de helft van het wereldwijde waardeverlies – zo’n €10 biljoen – vindt plaats wanneer producten en materialen te snel worden afgedankt en vervolgens niet worden hergebruikt of gerecycled. Voorbeelden zijn fast fashion, waarbij tonnen kortstondige kleding worden geproduceerd en snel weggegooid, en geplande veroudering, waarbij nog functionerende apparaten worden vervangen door nieuwere modellen. Het op één na grootste gebied waar waarde verloren gaat, is energie, goed voor ongeveer €8,7 biljoen. Hier wordt ongeveer twee derde van de primaire energie, zoals fossiele brandstoffen, nooit gebruikt voor verwarming, transport of elektriciteit, maar gaat verloren voornamelijk als warmte tijdens verbranding of door onvoldoende isolatie van gebouwen.
Naar schatting gaat er nog eens €5,2 biljoen verloren wanneer gebouwen, machines en infrastructuur sneller dan normaal verslechteren door onderbenutting, slecht onderhoud en veroudering. Dit kan gebeuren wanneer gebouwen onbewoonbaar worden door verwaarloosd essentieel onderhoud of wanneer hun oorspronkelijke functie verloren gaat. Ten slotte gaat er ongeveer € 904 miljard verloren tijdens de productie van goederen als gevolg van inefficiënties, defecten en lagere opbrengsten, terwijl naar schatting € 651 miljard wordt toegeschreven aan voedselverlies en -verspilling.
Circulaire oplossingen kunnen de waardekloof dichten
“Het grootste deel van dit waardeverlies is niet marginaal of toevallig, maar structureel en systemisch”, aldus Alvaro Conde, CGR Lead bij Circle Economy en hoofdauteur van het rapport. “De huidige economie is gericht op het maximaliseren van de economische output, ongeacht de kosten voor mens en planeet. Het resultaat? Steeds toenemende grondstoffenwinning, onderbenutting van activa en afvalproductie. Dit komt grotendeels doordat dominante waardemeetkaders en indicatoren deze uitkomsten stimuleren.”
In tegenstelling tot het lineaire model streeft een circulaire economie ernaar waardeketens, industrieën en bedrijven te herstructureren om waarde te behouden in plaats van deze weg te gooien. Materialen en producten worden zo lang mogelijk gebruikt, terwijl afval en de behoefte aan nieuwe grondstoffenwinning worden verminderd. Van ontwerpen voor een lange levensduur, tot het maximaliseren van gebruiksfasen door reparatie en delen, tot het terugwinnen van materialen aan het einde van hun levensduur: circulaire strategieën houden waarde in de
economie in plaats van deze te laten weglekken, zo stelt het rapport.
“Om de waardekloof te dichten, moeten we onze aandacht verleggen van volume en doorvoer naar resultaten: het welzijn prioriteren binnen de grenzen van de planeet. Het heroverwegen van hoe materialen worden beheerd, staat centraal om dit te bereiken,” concludeert Alvaro Conde.
Wat moet er veranderen?
Het dichten van de waardekloof vereist gecoördineerde actie van bedrijven, beleidsmakers en financiers. Het heroverwegen van hoe waarde wordt begrepen en gemeten, ervoor zorgen dat waarde wordt verrekend en dat het behoud van waarde wordt gestimuleerd. Om deze
transitie te ondersteunen, beveelt het rapport maatregelen aan, variërend van het aanpassen van financiële risicobeoordelingen tot het stimuleren van circulaire bedrijfsmodellen en ervoor zorgen dat product- en serviceprijzen milieu- en sociale kosten omvatten.
“Het is hoog tijd dat de waardekloof onder de aandacht wordt gebracht. Dit onderzoek stelt bedrijfsleiders in staat om de kansen van vele biljoenen dollars te verkennen die circulaire oplossingen kunnen bieden,” aldus David Rakowski, partner bij Deloitte UK en leider van Deloitte’s wereldwijde aanbod op het gebied van circulariteit. “Door circulaire bedrijfsmodellen te testen en op te schalen, kunnen leiders dit potentieel omzetten in echte waarde voor hun bedrijven, het materiaalverbruik verminderen en hun eigen weerbaarheid versterken tegen milieudruk en risico’s in de toeleveringsketen die vaak inherent zijn aan lineaire werkwijzen.”
