De Utrechtse Grondstoffenmonitor is een feit: een online dashboard met cijfers over het gebruik van grondstoffen in de provincie Utrecht. Het laat zien welke materialen worden gebruikt en weggegooid, wat de gevolgen hiervan zijn voor klimaat en milieu én hoe afhankelijk de Utrechtse maatschappij is van grondstoffen uit andere landen. Zo stuurt de provincie slim aan op een maatschappij die in 2030 voor 50 procent circulair is en koers zet naar een volledig circulaire samenleving in 2050.

Iedereen in Utrecht gebruikt grondstoffen en produceert afval. Met deze grondstoffenmonitor kunnen overheden, instellingen en bedrijven in Utrecht kansen ontdekken om de afvalberg te verkleinen. Gedeputeerde Circulaire samenleving Has Bakker: “Door circulariteit te monitoren kunnen we echt gaan sturen op resultaat. We maken zichtbaar wat er in de provincie Utrecht aanwezig is, waar grondstoffen nog waarde hebben en waar ze onnodig verloren gaan. We willen de waarde behouden. Deze monitor geeft daarin richting.”

Dit laten cijfers op hoofdlijnen zien

Het meten van circulariteit is niet eenvoudig door de hoeveelheid aan verschillende grondstoffen en afvalstromen. De Utrechtse grondstoffenmonitor geeft informatie over:

  • Het gebruik van materialen en grondstoffen.
  • De gevolgen daarvan voor milieu en klimaat.
  • Zeldzame grondstoffen die belangrijk zijn voor onze economie en leveringszekerheid.
  • Biobased (biologische) grondstoffen.
  • Afval in de provincie.

De cijfers waarop de monitor is gebaseerd dateren uit 2023, hierdoor laat de monitor nog geen effecten van nieuwe regelgeving en beleid zien, maar worden wel gegevens gebruikt die een compleet beeld laten zien. Op hoofdlijnen is al veel te ontdekken.

Bedrijven hebben met 73 procent het grootste aandeel in het gebruik van grondstoffen, huishoudens zijn goed voor 25 procent van het totaal. Uit de monitor komt ook naar voren dat er meer nodig is dan recycling. Zelfs als we al het afval in Utrecht zouden hergebruiken, is dat slechts een kwart van de materialen die we gebruiken. Dat is niet genoeg om aan de huidige vraag te voldoen. Reparatie, minder consumeren en verlenging van levensduur zijn nodig om afval te verminderen

Meer inzichten uit de monitor

De monitor laat zien dat 27 procent van het afval in Utrecht beter of anders kan worden verwerkt dan nu gebeurt. Sommige grondstoffen, zoals lithium en kobalt, zijn schaars en worden op een paar plekken in de wereld gewonnen. Daardoor staat de levering van zulke grondstoffen bij politieke spanningen of conflicten onder druk. Uit de monitor blijkt bijvoorbeeld dat er kansen liggen bij autobedrijven om zeldzame stoffen een nieuwe bestemming te geven. Has Bakker: “Er zijn geopolitieke spanningen en er is schaarste aan kritieke grondstoffen die alleen maar toe zal nemen. Meer circulariteit is daardoor allang geen idealisme meer, maar noodzaak. Door materialen te hergebruiken en ketens te versterken, werken we aan onze economische veerkracht en onafhankelijkheid.”

Ook in de bouw is een duurzamere wereld te winnen. Al het bouwafval in Utrecht samen weegt 2380 kiloton per jaar. Dit staat gelijk aan 1,9 miljoen bouwcontainers. De bouw is een grote opgave binnen onze provincie, waardoor wij anders moeten denken om deze afvalberg te verminderen. Biobased bouwen geeft kansen voor minder bouwafval en draagt bij aan beter hergebruik van bouwmateriaal.

Monitoring 2.0

De provincie werkt met een flexibel monitoringsplan dat aansluit bij de landelijke en Europese afspraken. Goed meten en monitoren maakt de analyse van de circulaire transitie mogelijk en definieert of we ‘op koers liggen’ en hoe de provincie Utrecht ambities het best kan realiseren.

Er is nog veel meer te meten en monitoren over circulariteit. Bijvoorbeeld hoe banen en bedrijven circulair werken, hoeveel biobased bouw we in de provincie hebben of wat wij als provincie met subsidies en circulair inkoop bereiken. Hiervoor komt eind dit jaar de brede Monitor Circulaire Economie.

Aandacht voor circulair

Volgende week is de Week van de Circulaire Economie. Deze week benadrukt het belang van een samenleving die zuinig en verantwoord omgaat met grondstoffen. In deze week maken we bewezen circulaire initiatieven zichtbaar en stimuleren we inwoners en organisaties om stappen te zetten richting een duurzamer en circulair systeem. Zo dragen we bij aan een circulaire samenleving in 2050.

Foto: Metaal recycling Wijk bij Duurstede. Foto: beeldbank provincie Utrecht.

Bron: Provincie Utrecht